تحلیل لایه ای علت های تغییر مفهوم محله در ارتباط با حس تعلق و ارایه سناریوهای بدیل

نویسندگان

1 دانشیار گروه شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

2 دانش آموخته دکتری آینده پژوهی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشجو دکتری معماری اسلامی، دانشکده معماری وشهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22124/upk.2019.14235.1275
چکیده

بیان مسأله: محلات شهری سابقه­ای به قدمت شهرنشینی دارند و در گذر زمان دچار تغییرات گسترده­ای شده­اند و در اثنای این تغییرات، تعلق مکانی که یکی از پایه­های ارتباطی شهروندان و محیط زندگی است، رو به افول نهاده است. استعاره محله و تغییرات آن در انطباق با دوران معاصر، مسئله­ای است که باید مورد توجه برنامه­ریزان، طراحان شهری و معماران قرار گیرد.هدف: هدف از این پژوهش، دستیابی به آینده­های بدیل بر مبنای استعاره­های بدیل از محله در ارتباط با حس تعلق و شناسایی سناریوهای محتمل محله در آینده، به منظور حفظ ارزش­های فرهنگی، اجتماعی، کالبدی محله براساس حس تعلق مکانی است.روش:پژوهش حاضر با روش تحلیل لایه­ای علت­های تغییر مفهوم محله در چهار لایه­ی تحلیل شامل لیتانی، علل کلان اجتماعی، گفتمان/ جهان بینی و اسطوره/ استعاره، بر آن است تا ضمن دستیابی به درک روشنی از علت­های این تغییرات، سناریوهای بدیلی را برای مفهوم محله در آینده بر مبنای استعاره­های بدیل این مفهوم با تمرکز بر حس تعلق مکانی ارایه دهد.یافته‌ها: با استفاده از نمونه­گیری هدفمند، مصاحبه­های عمیق نیمه­ساختاریافته با صاحب نظرانی که در زمینه موضوع مورد بحث دارای دانش و تجربه کافی بودند، صورت گرفته و نمونه­گیری تا مرحله اشباع نظری ادامه یافت. در نهایت استعاره­هایی مانند «فاقد روح و معنا»، « آشفته»، «سیال»، «هرج و مرج»، «بی­مرز» ، «بی هویت» از سوی مصاحبه شوندگان مطرح گردید.نتیجه: براساس نتایج تحقیق، چهار سناریوی محله هوشمند، محله جهانی، محله پایدار و محله منعطف ارائه شده­اند.