فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آب یک نهاده کمیاب است که در فعالیت­های کشاورزی به ویژه در مناطق خشک اهمیت فراوانی دارد؛ بنابراین، استفاده بهینه از منابع محدود آب به ویژه در کشاورزی از اهمیت بسزایی برخوردار است. به همین منظور، پژوهشی با هدف بررسی روش­های قیمت­گذاری و سهمیه­بندی آب (کاهش حجم آب در دسترس) در زیربخش­های زراعت و باغبانی استان کهگیلویه و بویراحمد با استفاده از رهیافت برنامه­ریزی ریاضی مثبت (PMp ) انجام شد. در این پژوهش الگوی کشت موجود در منطقه و سیاست­های قیمت­گذاری و سهمیه­بندی آب در قالب هفت سناریو شامل: (بدون سهمیه­بندی آب و بدون قیمت­گذاری آب)، (بدون سهمیه­بندی+10% افزایش قیمت)، (بدون سهمیه­بندی+20% افزایش قیمت)، (بدون سهمیه­بندی+ 30% افزایش قیمت)،(10% کاهش سهمیه و بدون قیمت­گذاری)، (20% کاهش سهمیه و بدون قیمت­گذاری)، (30% کاهش سهمیه وبدون قیمت­گذاری) بررسی شد. نتایج نشان داد که سطح زیر کشت گندم آبی از 28530 هکتار در الگوی پایه به 23004 هکتار در سناریو کاهش30% سهمیه آب کاهش یافت. همچنین میزان سطح زیر کشت جو آبی در سطوح کاهش 10%، 20%و 30% سهمیه، به ترتیب 1%، 5% و 13% کاهش یافت. سطح زیر کشت ذرت دانه­ای در الگوی پایه 1921 هکتار بود که در سناریوهای 10%، 20% و 30% سهمیه­بندی به ترتیب  2/6%، 7% و 4/22% کاهش یافت. با این وجود سطح زیر کشت گندم دیم با کاهش سهمیه آب، به میزان یک درصد افزایش یافت. نتایج مربوط به تأثیر سناریوهای مختلف بر مصرف نهاده­ها نشان داد که در سناریو  (10 درصد کاهش سهمیه آب) میزان مصرف کود، هزینه نیروی کار نسبت به سناریو فعلی تغییری نداشت.. نتایج در بخش زراعت نشان داد که تمام سناریوهای مربوط به افزایش قیمت آب و یا کاهش سهمیه آب، سطح زیر کشت و مصرف آب محصولات آب‌بر کاهش و سطح زیر کشت محصولات دیم افزایش یافت. به علاوه نتایج گویای کاهش بازده ناخالص فعالیت­های کشاورزی می­باشد که خود منجر به کاهش سطح فعالیت­های کشاورزی در منطقه می شود و این موضوع تبعات اجتماعی و اقتصادی بر شرایط کشاورزی منطقه دارد. با تشدید محدودیت­های آبی (افزایش قیمت و کاهش سهمیه) مقدار آب مصرفی برای باغات استان نیز کاهش یافت. به طور کلی به نظر می­رسد که افزایش قیمت آب، کاهش سهمیه آب و نیز ترکیب این دو سناریو می­تواند سبب کاهش اتلاف آب در فعالیت­های کشاورزی شود.