بررسی تاثیر شهر 15 دقیقه ای در کاهش ردپای زیست محیطی در شهر ارومیه
نویسندگان
1 دانشیارگروه شهرسازی دانشگاه ارومیه،ارومیه،ایران
2 گروه شهرسازی، دانشکده معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
3 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه ارومی،ارومیه،ایران
doi
10.22034/gp.2025.64755.3330چکیده
هدف :شهر۱۵ دقیقهای بهعنوان رویکردی نوین در برنامهریزی شهری، بر دسترسی سریع و آسان به خدمات و امکانات در فاصلهای کوتاه تأکید دارد. این رویکرد میتواند تأثیر چشمگیری بر کاهش وابستگی به خودروهای شخصی و بهبود شاخصهای زیستمحیطی داشته باشد. هدف این پژوهش بررسی اثرات شهرهای۱۵ دقیقهای بر کاهش ردپای زیستمحیطی، کاهش ترافیک و آلودگی هوا، و ارتقای کیفیت زندگی شهری در شهر ارومیه است.روش پژوهش: روش تحقیق این پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و دادهها از دو روش کتابخانهای و میدانی گردآوری شدهاند. در مرحله نخست، شاخصهای مرتبط با ردپای زیستمحیطی و اصول شهرهای۱۵ دقیقهای با استفاده از مطالعات کتابخانهای شناسایی شدند. سپس یک پرسشنامه استاندارد بر اساس این شاخصها تدوین و برای جمعآوری دادههای میدانی استفاده شد. دادههای بهدستآمده با نرمافزارSmart PLSمدلسازی و تحلیل شدند.یافتهها: نتایج نشان میدهد که قابلیت دسترسی بیشترین تأثیر را بر کاهش ردپای زیستمحیطی دارد. دسترسی آسان به خدمات و امکانات محلی میتواند با کاهش سفرهای درونشهری و استفاده از خودروهای شخصی به کاهش مصرف انرژی و آلودگی هوا کمک کند. همچنین، تنوع خدمات و امکانات تأثیر معناداری بر کاهش ردپای زیستمحیطی دارد و بر اهمیت توسعه زیرساختهای محلی و بهبود امکانات شهری تأکید میکند. ظرفیت زیستی بهعنوان یک متغیر میانجی، نقش مؤثری در بهینهسازی مصرف منابع طبیعی و کاهش تولید پسماند ایفا میکند. علاوه بر این، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، بهبود مدیریت پسماند، افزایش فضاهای سبز، و کاهش آلودگی هوا اثرات مثبت و معناداری بر کاهش فشارهای زیستمحیطی و ارتقای کیفیت زندگی شهری دارند.نتیجهگیری: اجرای سیاستهای مبتنی بر مدل شهرهای۱۵دقیقهای میتواند تأثیر چشمگیری بر کاهش ترافیک، بهینهسازی مصرف انرژی، و ارتقای پایداری شهری در ارومیه داشته باشد. یافتهها اهمیت توسعه این مدل شهری را بهعنوان رویکردی مؤثر برای کاهش ردپای زیستمحیطی و افزایش کیفیت زندگی برجسته میکند و پیشنهاد میشود که سیاستگذاران شهری در برنامهریزیهای آتی به این مدل توجه ویژهای داشته باشند.
