فضای جریانها و فضای مکانها، از تقابل تا تعامل: واکاوی تاثیر فناوریهای جدید بر ویژگیهای فضای شهری
نویسندگان
1 استاد، دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 پژوهشگر دکتری، دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22124/upk.2019.13668.1228چکیده
پیشرفت قابلیتهای فناوریهای دیجیتال و برخط (آنلاین) که به عنوان فناوریهای جدید شناخته میشوند، در طول در حدود نیم قرنی که از ظهورشان میگذرد موجب نزدیکی و پیوند فضای مجازی شکل گرفته توسط آنها با فضای کالبدی شهرها شده است. امروزه برای بسیاری تصور حضور در فضای شهری بدون دسترسی به نقشههای بهنگام در گوشیهای هوشمند و مکانمندسازی خود در جهان اطلاعات بسیار مشکل به نظر میرسد. محیط شهرها و فضاهای عمومی شهری اکنون متأثر از قابلیتها و ویژگیهای حاصل از دو فضایی شدن دیگرگونه درک، تجربه و ساخته میشوند و فهم جریان زندگی شهری و محتوای فضای شهری امروز تنها با شناخت این ویژگیهای جدید امکانپذیر خواهد بود. مقاله حاضر در پویشی نظری به تشریح و تحلیل تحولات ارتباط فناوری با موضوعات مکانی و تاثیرات آن بر ویژگیهای فضای شهری معاصر پرداخته است و شامل دو بخش اصلی میباشد. در بخش اول با رویکرد تحلیلی-تاریخی تحولات ارتباط فناوری با شهر و موضوعات مکانی از دهه 1970 تا به امروز تشریح شدهاند. در بخش دوم با رویکردی تحلیلی-تطبیقی سه ویژگی کلیدی فضای شهری خوب شامل ادراکپذیری، جامعهپذیری و تنوع فعالیتی در بستر شهر دوفضایی معاصر بازتعریف شدهاند. بر اساس یافتههای پژوهش ادراک فضا دیگر نه فقط از طریق درگیری حسی با مکان، بلکه با دسترسی به لایه اطلاعاتی و آگاهی از دادهها، تاریخ و روایتهای مربوط به مکان شکل میگیرد؛ تجربه اجتماعی در فضای شهری بیش از روابط چهره به چهره، حول موضوعات مشخص و با اتصال به شبکههای گسترده و موقت معنا مییابد؛ و فضاهای شهری نه مکانهای مکث، بلکه محل شکلگیری گرههای برخورد جریانهای مادی و برخط شهری هستند. طراحی و مدیریت فضای شهری هیبریدی تنها با توجه به کیفیتهای جدید میتواند بستر لازم برای جریان زندگی شهری دوفضایی را فراهم آورد.
