مسیریابی بهینه برای تخلیه اضطراری(مطالعه موردی: منطقه یک شهرداری تبریز)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی دانشگاه تبریز،ایران
2 استاد دانشگاه تبریز،تبریز،ایران
3 استادیار دانشگاه تبریز سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی دانشگاه تبریز،ایران
doi
10.22034/gp.2025.65424.3352چکیده
یکی از مهمترین مسایلی که به هنگام زلزله و بعد از زلزله با آن مواجه هستیم، بحث مسیریابی جهت تخلیه اضطراری میباشد که از نخستین مراحل مدیریت بحران میباشد که باید در کمترین زمان ممکن انجام شود، در غیر این صورت باعث افزایش نرخ مرگومیر خواهد شد. بر همین اساس هدف اصلی مقاله حاضر، مسیریابی بهینه برای تخلیه اضطراری به هنگام زلزله مخرب است. برای این منظور ابتدا شاخصهای تأثیرگذار در آسیبپذیری منطقه مورد مطالعه شناسایی شدند. در مرحله بعد، با بهرهگیری از فرآیند تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) شاخصها وزندهی شده و در نهایت نقشه آسیبپذیری تهیه شد. سپس با استفاده از محیط نرمافزار QGIS میزان دسترسی منطقه یک به مراکز درمانی، پارک و فضای سبز و مناطق بایر به عنوان مکانهای امن مورد بررسی قرار گرفت. به طور کلی نتایج بیانگر این بود که منطقه یک تبریز با توجه به قرارگیری بر روی گسل فعال تبریز در معرض خطر شدید در مواقع وقوع زلزله قرار دارد. نتایج نشان داد که بخشهای شمال غربی منطقه یک نسبت به سایر بخشهای این منطقه از آسیبپذیری بیشتری در برابر زلزله برخوردار میباشند. در ادامه مسیر بهینه با استفاده از الگوریتم ژنتیک برای رسیدن به نقطه امن با در نظر گرفتن کوتاهترین مسیر و شاخصهایی نظیر عرض معابر، تراکم جمعیتی و ... شناسایی شد. برای این منظور نقطه ابتدا و انتها که به ترتیب دارای بیشترین میزان آسیبپذیری و کمترین میزان آسیبپذیری بودند شناسایی و سپس بر اساس این دو نقطه مسیر بهینه که بخش اعظم آن از بزرگراه توانیر گذر میکرد، شناسایی شد.
