فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

میزان بارش سالانه و مهم­تر از آن توزیع زمانی بارش، از اصلی­ترین عوامل تعیین کننده عملکرد در شرایط دیم محسوب می­شوند. بنابراین ارائه شاخص­هایی از بارش که ارتباط مفهومی معنی­داری با نوسانات عملکرد داشته باشد، ضروری به نظر می­رسد. در این بررسی، ارتباط بین شاخص­های یکنواختی بارش با عملکرد گندم دیم در تبریز در یک بازه زمانی 19 ساله مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین، به منظور بررسی دقیق­تر اثر بارش­ها، از شاخص زمان – بارش مؤثر (RTI[M1] ) استفاده شد که قابلیت بررسی اثر تغییرات توأم دو عامل زمان و مقدار بارش را بر نوسانات عملکرد محصول دارد. نتایج به دست آمده نشان داد که همبستگی بین عملکرد گندم و شیب خط یکنواختی (نسبت بارش تجمعی بر طول دوره رشد) در سطح یک درصد معنی­دار بود درحالی که بین شاخص ناهمواری توزیع و عملکرد همبستگی معنی­داری وجود نداشت. همچنین، بر اساس نتایج به­دست آمده، اولین رویداد بارش مؤثر، به عنوان مؤثرترین رویداد بارش بر میزان عملکرد گندم دیم است. به­نظر می­رسد عدم کفایت بارش­های مؤثر بهاره که به عنوان یکی از دلایل اصلی پایین بودن عملکرد اراضی دیم نیز مطرح است، مانع از تبیین اثر مثبت بارش­های انتهای فصل رشد بر عملکرد شده است. لذا توصیه می­شود به­منظور ارزیابی دقیق­تر اثر بارش­های نوبتی و شاخص زمان-بارش مؤثر بر عملکرد، یک نوبت آبیاری تکمیلی در مرحله پر شدن دانه انجام شود و اثر آن بر شاخص­های مورد مطالعه و در نهایت عملکرد بررسی شود.