فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با گسترش فناوری‌های نوین در عرصه حمل‌ونقل شهری، خودروهای خودران(AVs) به یکی از جدی‌ترین تحولات آینده در حوزه شهر هوشمند تبدیل شده‌اند. علی‌رغم تمرکز گسترده پژوهش‌های پیشین بر ابعاد فنی این فناوری، پیامدهای اجتماعی آن بر ساختار فضایی و انسانی شهرها همچنان کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و بهره‌گیری از روش مرور نظام‌مند ادبیات به بررسی و تحلیل ابعاد اجتماعی فناوری خودروهای خودران پرداخته است. داده‌های پژوهش بر پایه تحلیل ۱۰۲ مقاله علمی بین‌المللی منتخب در بازه زمانی ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴، با استفاده از نرم‌افزار MaxQDA و از طریق مراحل سه‌گانه کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شده‌اند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که اثرات اجتماعی AVs در سه مقوله اصلی شامل عدالت اجتماعی (با تأکید بر شمول گروه‌های آسیب‌پذیر)، سلامت عمومی (در قالب اثرات مستقیم و غیرمستقیم بر جسم و روان شهروندان) و کیفیت زندگی شهری (با تمرکز بر زیست‌پذیری و رفاه) طبقه‌بندی می‌شوند. تحلیل نتایج حاکی از آن است که فناوری AVs پتانسیل بالایی در بازتعریف مفاهیم مذکور دارد. با این حال، تحقق این ظرفیت‌ها مستلزم طراحی و پیاده‌سازی سیاست‌های جامع، انسان‌محور و چندبخشی است که فراتر از نگاه‌های صرفاً فناورمحور، به ابعاد اجتماعی، اخلاقی و فضایی این فناوری توجه دارند. یافته‌های این مطالعه می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای ارزیابی اجتماعی و سیاست‌گذاری فناورانه در حوزه حمل‌ونقل شهری آینده مورد استفاده قرار گیرد.