ارزیابی اثرات مگامال سیتیسنتر اصفهان بر کالبد محیط پیراکلانشهری با استفاده از تحلیل فضایی زمانی
نویسندگان
1 گروه برنامهریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
2 گروه برنامهریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
3 گروه برنامهریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
4 گروه برنامهریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
5 گروه برنامهریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
6 گروه برنامهریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22059/jurbangeo.2025.391416.2044چکیده
در دهههای اخیر، بهویژه مگا مالها، بهعنوان کانونهای چندمنظوره فعالیتهای تجاری، تفریحی و اجتماعی، نقشی محوری در شکلدهی به فضاهای شهری و محیط پیرامونی خود ایفا کردهاند. این پژوهش به بررسی پیامدهای کالبدی ناشی از احداث سیتیسنتر اصفهان بهعنوان یکی از کانونهای نوین تجاری-تفریحی میپردازد که در پی گسترش شهرنشینی و تغییر الگوهای مصرف پدید آمده است. هدف اصلی، شناسایی و تحلیل این پیامدها بین سالهای 1385 تا 1403 با استفاده از رویکرد تحقیق ترکیبی (کیفی-کمی) است. دادهها از طریق مطالعات اسنادی و بررسیهای میدانی گردآوریشده و برای تحلیل کمی، از سیستم اطلاعات جغرافیایی و روش تصمیمگیری چندمعیاره ویکور بهره گرفتهشده است. محدوده موردمطالعه در پهنه پیراکلانشهری اصفهان، با تأکید بر موقعیت مگامال سیتیسنتر، بر اساس پیمایشهای میدانی پیش از آغاز پژوهش، شناخت قبلی پژوهشگران از منطقه، محدودیتهای جغرافیایی و شبکه معابر اصلی از جمله اتوبان شهید دستجردی و بزرگراه خلیجفارس، و همچنین نقاط ورودی به سیتیسنتر، بهطور دقیق تعیین و تثبیت شد؛ امری که در طراحی روش تحقیق و تحلیل یافتهها نقشی اساسی ایفا کرده است. تحلیلها بر اساس پنج شاخص کلیدی صورت گرفته است: مطلوبیت کاربری اراضی (شامل تغییرات ماتریس سازگاری، وابستگی و ظرفیت)، بافت کالبدی (تغییرات الگوی بافت)، الگوی شبکه معابر (فاصله دوربرگردانها، تقاطعها، ورودیها، سلسلهمراتب و کیفیت روسازی معابر)، توزیع تأسیسات و زیرساختهای شهری (دسترسی به خدماتی نظیر آتشنشانی، مراکز درمانی و فضاهای سبز) و سیمای شهری (تأثیر بر دیدهای موجود و خط آسمان). یافتهها نشان میدهد که احداث سیتیسنتر منجر به بهبود دسترسی به خدمات شهری، ارتقای کیفیت معابر (سلسلهمراتب و روسازی) و افزایش مطلوبیت کاربری اراضی (ظرفیت و وابستگی) شده است. این نتایج میتواند راهگشای برنامهریزی بهتر برای توسعه مراکز مشابه در بسترهای شهری باشد.