تبیین نقش فناوریهای نوین در بهبود سیستمهای حملونقل عمومی مطالعه موردی: شهر قزوین
نویسندگان
1 گروه شهرسازی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران
2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد ملکان، دانشگاه آزاد اسلامی، ملکان، ایران
3 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران
doi
10.22059/jurbangeo.2026.412434.2163چکیده
امروزه فناوریهای نوین مانند سیستمهای هوشمند مدیریت ترافیک، وسایل نقلیه خودران و الکتریکی، پلتفرمهای اشتراکگذاری سفر، اینترنت اشیاء، هوش مصنوعی و دادههای بزرگ بهعنوان راهکارهای مؤثر در بهبود کارایی و پایداری حملونقل شناختهشدهاند. این پژوهش با هدف تبیین نقش فناوریهای نوین در بهبود سیستمهای حملونقل عمومی در بازه زمانی زمستان ۱۴۰۴ در شهر قزوین انجامشده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی-توسعهای و از نظر ماهیت کیفی و اکتشافی است. در فاز کیفی، با ۱۲ نفر از خبرگان جامعه شهری که با روش گلوله برفی شناسایی شدند، مصاحبه نیمه ساختاریافته صورت گرفت تا مؤلفههای بومی استخراج گردند. دادههای این تحقیق از طریق مصاحبههای نیمه ساختاریافته با طیفی از متخصصان حوزههای شهرسازی، حکمرانی و توسعه شهری جمعآوری شد. تحلیل این دادهها با استفاده از تکنیک کدگذاری کیفی (باز و محوری) در محیط نرمافزارهای تحلیل داده کیفی (مانند MAXQDA) انجام پذیرفت. تحلیل دادههای کیفی نشان داد که عوامل اصلی مؤثر بر بهبود وضعیت سیستم حملونقل عمومی، بر اساس مدل ساختاری، ترکیبی از فناوریهای نوین (سیستمهای نوین حملونقل، ناوبری هوشمند) و عوامل نرمافزاری-اجتماعی (مؤلفههای اجتماعی) هستند. تحلیل یافتهها نشان میدهد که در شهر قزوین، بهبود وضعیت سیستم حملونقل عمومی بیشتر مدیون «هوشمندی فرآیند» تا «تغییر ساختار سختافزاری» بوده است. یعنی، سیستمهای موجود با استفاده از ناوبری هوشمند (تاکسیهای آنلاین) و سیستمهای پرداخت الکترونیکی، کارآمدتر شدهاند.