ارزیابی تاب‌آوری شهری در برابر خطر سیل با استفاده از روش IHWP با تأکید بر قطعات ساختمانی؛ مطالعه موردی: محله کن شهر تهران

نویسندگان

1 گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی مکانیک و عمران، مجتمع آموزش عالی فنی و مهندسی اسفراین، اسفراین، ایران

2 گروه مدیریت بحران، دانشکده مدیریت بحران، دانشگاه مالک اشتر، تهران، ایران

3 پژوهشکده سازه، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

4 گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن، رودهن، ایران

doi
10.22059/jurbangeo.2025.405766.2128
چکیده

در دهه‌های اخیر، مدیریت سیلاب در شهرهای بزرگ به یکی از دشوارترین ابعاد حکمرانی شهری بدل شده است. توسعه کالبدی ناهماهنگ، نفوذناپذیری اراضی، تخریب مسیر رود دره‌ها و ناکارآمدی سامانه‌های زهکشی، آسیب‌پذیری شهر تهران را در برابر بارش‌های شدید فزونی داده است. هدف اصلی این پژوهش بررسی تاب‌آوری محله کن شهر تهران در برابر خطر سیل و ارائه یک مدل کارآمد است. لذا در این پژوهش ابتدا با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و مصاحبه با جامعه نخبگان شاخص‌های تأثیرگذار بر تاب‌آوری شهری در برابر سیل استخراج شد. سپس با استفاده از روش تصمیم‌گیری چند معیاره IHWP وزن هر یک از شاخص‌ها به دست آمد. در ادامه با توجه به اطلاعات موجود محله کن 18 لایه برای ارزیابی تاب‌آوری این منطقه در برابر سیل انتخاب گردید و با استفاده از پایگاه داده اطلاعات ARC GIS تاب‌آوری با تأکید بر قطعات ساختمانی در برابر سیل محاسبه گردید. نتایج نشان می‌دهد 07/17 درصد مساحت محله در تاب‌آوری خیلی کم که در بخش شرقی محله و در اطراف رودخانه کن هستند. 52/32 درصد محله از میزان تاب‌آوری کم که بخش‌های وسیعی از شمال غربی و جنوب غربی محله را شامل می‌شود. 02/26 درصد محله در میزان تاب‌آوری متوسط در بخش‌های شرق و جنوب شرق محله متمرکز می‌باشد. 99/12 درصد محله در محدوده تاب‌آوری زیاد شامل بخش‌های شمال شرق محله است. 81/10 درصد محله در محدوده تاب‌آوری خیلی بالا که شمال شرق محله را شامل می‌شود.