تحلیل پیامدهای بلندمرتبه‌سازی با تأکید بر اصول مکان‌یابی بهینه در محیط شهری مطالعه موردی: شهر اراک

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jurbangeo.2025.389249.2032
چکیده

ساختمان‌های بلندمرتبه در گذشته نماد قدرت و پیشرفت جوامع فناوری محور بودند. امروزه اما، به‌عنوان راه‌حلی برای پاسخ به رشد شتابان و گسترش افقی شهرها مطرح می‌شوند. این نوع توسعه، بسیاری از مسائل شهری مانند کمبود زمین و مسکن را تا حدی پوشش می‌دهد. بنابراین، هدف از این مطالعه بررسی آماری و مکانی پیامدهای بلندمرتبه‌سازی به‌منظور ارزیابی بهینه مکان‌یابی در شهر اراک است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی و با رویکرد پیمایشی بوده و برای گردآوری داده‌ها از روش‌های کتابخانه‌ای و میدانی بهره گرفته شد. بررسی و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل‌های آماری (تی تک‌نمونه‌ای و رگرسیون) در SPSS و تحلیل‌های مکانی (پتانسیل سنجی با روش‌های SWARA و همپوشانی فازی در GIS) انجام شد. نتایج پژوهش نشان داد ساکنین ساختمان‌های بلندمرتبه در شهر اراک نسبت به ابعاد اقتصادی و دسترسی در مقایسه با سایر ابعاد رضایت بیش‌تری دارند. همچنین نتایج آزمون تی تک نمونه‌ای نشان داد مقادیر میانگین ابعاد موردپژوهش در حجم نمونه با مقادیر میانگین جامعه آماری دارای تفاوت معناداری است. علاوه بر آن با توجه به آزمون رگرسیون ارتباط معناداری میان متغیر مستقل و متغیر وابسته وجود داشته و دراین‌بین ابعاد اقتصادی، امنیت و دسترسی به ترتیب دارای بیش‌ترین ارتباط و تأثیرگذاری بر روی ساختمان‌های بلندمرتبه در محدوده شهر اراک بودند. نتایج پتانسیل سنجی نیز نشان داد از مجموع مساحت منطقه موردمطالعه 6081/48 هکتار در کلاس با پتانسیل خیلی بالا قرار دارد. این مناطق عمدتاً در قسمت‌های مرکزی و جنوب شرقی منطقه موردمطالعه واقع‌شده‌اند.