نقش فضا و کالبد در تحقق شهر خلاق ایرانی – اسلامی

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد شهرسازی-برنامه‌ریزی شهری، دانشکده هنرومعماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22124/upk.2018.9603.1050
چکیده

شهر خلاق مرکز نوآوری، فناوری و تبدیل ایده به ثروت است. شهر خلاق مفهومی عمیق با دامنة تأثیرگذاری بالا و بر کلیه‌ جنبه­ها و ابعاد شهری تأثیرگذار است و از آن­ها تأثیر می­پذیرد. یکی از ابعاد تأثیرپذیر،  بعد محیطی و مکانی شهر است، بدین معنا که ساختار کالبدی شهر بایستی طوری باشد که جاذب افراد و تسهیل­کننده شرایط زندگی آنان باشد. در این صورت شهر محیطی مطلوب برای زندگی طبقه خلاق خواهد شد. برای سنجش میزان خلاقیت شهرها، شاخص­های مختلفی ارائه‌شده است که در تمامی آن­ها به کالبد و محیط شهری از یک‌سو و شرایط اجتماعی، فرهنگی جامعه از سوی دیگر تأکید شده است.هدف این پژوهش شناسایی نقش کالبد و فضا در شکل­گیری شهر خلاق ایرانی– اسلامی می­باشد. برای این منظور با بهره­گیری از دیدگاه‌هایطلاب و اساتید علوم دینی به شناسایی آن دسته از عوامل کالبدی- فضایی که می‌تواند زمینه تحقق شهر خلاق ایرانی-اسلامی را در شهرهای ما فراهم کند، پرداخته‌ایم. این تحقیق مبتنی بر 230 پرسشنامه پنج گزینه‌ای لیکرت و مصاحبه عمیق می‌باشد که توسط طلاب علوم دینی در حوزه علمیه اصفهان تکمیل شده است. داده‌های به­دست آمده با بهره­گیری از تحلیل عاملی تأییدی و تحلیل محتوا  در چهار دسته حقوق شهروندی زنان، گردشگری و ارتباطات، توسعه مراکز جدید، حمل‌ونقل و ترافیک مورد تجزیه ‌و تحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان داد که 1) کالبد و محیط شهر خلاق می‌تواند حافظ حقوق بانوان و مناسب حضور آنان در محیط شهر باشد؛ 2) استقرار مراکز تفریحی و گردشگری متنوع و همراه با بهره­گیری از فرصت­ها و پتانسیل­های تاریخی سبب تقویت صنعت گردشگری و جذب طبقه خلاق می‌شود؛3) توسعه و پراکنش مناسب مراکز علمی پژوهشی نقش مهمی در تحقق شهر خلاق ایفا می‌کنند و 4) سیستم حمل­ونقل و شبکه­ی ارتباطی پایدار به عنوان بخش لاینفک کالبد شهری می‌باشد.