بررسی و ارزیابی جزیره حرارتی شهری با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای شبانه TERRA و SENTINEL 3 (مطالعه موردی: کلان‌شهر تبریز)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل،اردبیل،ایران

2 استاددانشکده علوم اجتماعی،استاد ژئو مورفولوژی گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی،اردبیل،ایران

doi
10.22034/gp.2024.55836.3118
چکیده

هدف از این پژوهش محاسبه جزیره حرارتی شبانه کلان‌شهر تبریز (UHI ) و ارتباط آن با کاربری اراضی شهری است. برای انجام این پژوهش از داده‌های شبانه ماهواره ترا سنجنده استر (باندهای10 الی 14) و سنتینل 3 از سنجنده SLSTR استفاده شد. تصویر سنجنده استر در محیط نرم‌افزار ENVI 5.3.1 و تصویر سنجنده SLSTR ماهواره سنتینل در محیط نرم‌افزار SNAP محاسبه و با استفاده از ARCGIS 10.8 سایر محاسبات آماری و خروجی انجام شد. در تصویر استر با کمینه دما 14/5 و بیشینه دما 91/23 درجه سانتی‌گراد که بیشترین دمای مناطق در این تصویر مربوط به کاربری‌های زمین بایر، حمل و نقل، کشاورزی، صنعتی و مسکونی و همچنین مناطق کم ارتفاع و مناطق دارای فاقد پوشش گیاهی است. بیشترین درصد مساحت مربوط به دمای بین 16/15 الی 88/17 درجه سانتی‌گراد حدود 75/45 درصد شهر است. مناطقی با دمای بیش از 19 درجه سانتی‌گراد مساحتی برابر با 451/31 کیومتر مربع یعنی 58/12 درصد را شامل می‌شود. در سنجنده SLSTR نیز کمینه دما 84/12 و بیشینه دما 62/21 درجه سانتی‌گراد است که دو سنجنده در کمینه با هم اختلاف زیادی داشتند ولی در بیشینه دما از اختلاف کمتری برخوردار بودند. در این سنجنده نیز کاربری‌های زمین بایر، حمل و نقل، کشاورزی، صنعتی و مسکونی بیشترین دما را دارند. در این سنجنده نیز دمای بین 29/17 الی 45/18 دارای بیشترین درصد مساحت بوده و مناطق دارای بالای 19 درجه سانتی‌گراد مساحتی معادل 068/17 کیلومتر مربع یعنی 82/6 درصد مساحت را شامل می‌شود . با توجه به نتایج استخراج شده که هر دو ماهواره دمای تقریبا مشابه و کاربری و مناطقی که دارای دمای بالایی بودند مشترک استخراج کردند می‌توان گفت که در استخراج جزیره حرارتی شهری (دمای شبانه) از هر دو ماهواره می‌توان استفاده کرد.