چارچوبی سیاستی برای تنظیم نرخ خدمات شرکتهای اعتبارسنجی: یک مدل تجربی
نویسندگان
1 گروه اقتصاد نظری، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 گروه مهندسی مالی، دانشکده صنایع، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران.
3 گروه اقتصاد مالی، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران.
doi
10.22059/jte.2026.409452.1009060چکیده
با توجه به گسترش فعالیت شرکتهای اعتبارسنجی و تنوع خدمات آنان، مطابق با قانون گزارشدهی منصفانه اعتبار (FCRA)، ضرورت وجود چارچوبی مشخص برای تعیین نرخ منصفانه خدمات، بهویژه در حوزههایی که با مصرفکننده نهایی در ارتباطاند، بیش از پیش احساس میشود. با تصویب قانون تأمین مالی تولید و زیرساختها و ابلاغ آییننامه نحوه تأسیس و فعالیت شرکتهای اعتبارسنجی، ساختار دولایهای برای فعالیت این شرکتها شکل گرفته است؛ شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک با دسترسی به دادههای حاکمیتی و ملی، گزارشها و امتیازهای اعتباری ملی تولید میکنند، در حالی که شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو با اتکا به دادههای مکمل غیردولتی، مانند اطلاعات فینتکها، اپراتورها، صندوقهای پژوهش و فناوری و سایر نهادهای مالی، به ارزیابیهای اختصاصی و خدمات مکمل میپردازند. این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مدلسازی تجربی انجام شده است. در مدل پیشنهادی، نرخ پایه خدمات از طریق سرشکنسازی هزینههای واقعی شرکتها (شامل هزینههای انسانی، فنی، زیرساختی و فرهنگی) و با لحاظ حاشیه سود ۳۰ درصدی استخراج گردیده و اثر بهکارگیری اطلاعات مکمل بر نرخ نهایی لحاظ شد. مدل ارائهشده، امکان محاسبه نرخهای منصفانه برای سه خدمت اصلی شامل گزارش اعتباری، امتیاز اعتباری و مشاوره بهبود اعتبار را فراهم میکند. مدل طراحیشده میتواند به عنوان ابزاری برای نهادهای تنظیمگر مالی و اعتباری مورد استفاده قرار گیرد تا ضمن ایجاد توازن میان پایداری اقتصادی شرکتهای اعتبارسنجی و حمایت از حقوق مصرفکنندگان، به شفافیت و انسجام در نظام قیمتگذاری خدمات اعتبارسنجی کمک نماید.
