فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در بخش کشاورزی، زنجیره تأمین نقشی حیاتی در رساندن محصول باکیفیت و به‏‌موقع به‌‏دست مصرف‌کننده دارد. این زنجیره با چالش‌هایی مانند نوسان‌‏های قیمت، فسادپذیری محصول و تغییرات آب‏‌وهوایی مواجه است. در این راستا، تحلیل علّیت بین قیمت‌های مختلف در این زنجیره از اهمیت زیادی برخوردار است، چراکه به کمک این تحلیل، می‌توان میزان تأثیرپذیری بخش‌های مختلف زنجیره از تغییرات قیمت در سایر بخش‌ها را شناسایی و در نتیجه، راهکارهایی برای بهبود کارآیی و پایداری زنجیره تأمین ارائه داد. هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی رابطه علیت بین قیمت­‌ها در زنجیره تأمین سیب‌زمینی بود. بدین منظور، با استفاده از علیت گرنجر و مدل تصحیح خطای برداری (VECM)، تأثیر قیمت‌های سرمزرعه، عمده‌فروشی و خرده‌فروشی در سطح میادین و خرده­فروشی در سطح شهر تهران با استفاده از داده‌های هفتگی طی دوره زمانی 1395 تا 1402 مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج مطالعه نشان داد که قیمت سرمزرعه به‏‌عنوان محرک اصلی عمل می‌کند و تغییرات قیمت در این سطح تأثیر مستقیم و قابل توجه بر قیمت‌های سایر سطوح زنجیره دارد؛ به دیگر سخن، هرگونه تغییر در قیمت سیب‌زمینی در مزرعه، به‌‏طور مستقیم بر قیمت‌های عمده‌فروشی و خرده‌فروشی تأثیر می‌گذارد. در این راستا، توجه به سیاست‌­های کنترل قیمت در سطح بازار خرده­فروشی چندان اثربخش نیست، چراکه این سطح از تغییرات قیمتی در سرمزرعه تأثیر می‏‌پذیرد. بنابراین، پیشنهاد می‌­شود که سیاست­گذاران، به‏‌جای تمرکز بر کنترل قیمت­‌ها در سطح خرده­‌فروشی، روی کاهش هزینه‌­های تولید و قیمت‌­های سرمزرعه تمرکز کنند. این سیاست‌­ها می‌­توانند شامل حمایت­‌های مالی برای کشاورزان، بهبود فناوری­‌های تولید، یا کاهش هزینه‌­های ورودی باشند که به نوبه خود، می­‌توانند به کاهش قیمت­‌های عمده­‌فروشی و خرده­‌فروشی کمک کنند. در این صورت، انتقال قیمت از سرمزرعه به سایر سطوح به‏‌گونه‏‌ای مؤثر کنترل خواهد شد و نوسان‌‏های قیمتی در بازار کاهش می­‌یابد.