فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسکن یکی از ابتدایی‌ترین نیازهای اساسی خانوار و یکی از مهم‌ترین اجزای تشکیل سرمایه ثابت در اقتصاد کشور محسوب می‌شود. ازاین‌رو، تحلیل دقیق تحولات بازار مسکن و شناسایی عوامل کلان اقتصادی مؤثر بر آن، به‌ویژه در چارچوبی که بتواند رفتارهای غیرتعادلی و حبابی قیمت را توضیح دهد، از اهمیت بالایی برخوردار است. با توجه به ماهیت مکانی مسکن و احتمال وجود وابستگی و تعاملات فضایی بین مناطق مختلف، تحلیل بازار مسکن بدون در نظر گرفتن این ویژگی می‌تواند به نتایج ناقص و گمراه‌کننده منجر شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی حباب قیمت مسکن و تحلیل الگوی انتشار فضایی آن در ایران، از مدل وقفه فضایی و داده‌های پانل 15 استان کشور طی دوره زمانی 1379 تا 1402 استفاده کرده است. در این مطالعه، علاوه بر متغیرهای کلان اقتصادی و عوامل بنیادین طرف تقاضا، نقش سرریزهای فضایی حباب قیمت مسکن به‌صورت صریح در چارچوب اقتصادسنجی فضایی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج حاصل از برآورد مدل نشان می‌دهد که ضریب وقفه فضایی (ρ) مثبت و از نظر آماری معنادار است که بیانگر وجود اثر انتشار فضایی حباب قیمت مسکن بین استان‌های کشور است. به‌گونه‌ای که به‌طور متوسط، افزایش 10 درصدی حباب قیمت مسکن در سایر استان‌ها، موجب افزایش حدود 9 درصدی حباب قیمت مسکن در استان موردنظر می‌شود. این یافته حاکی از نقش تعیین‌کننده تعاملات فضایی در توضیح رفتار حباب قیمت مسکن در ایران است. همچنین، نتایج نشان می‌دهد که متغیرهای رشد تولید ناخالص داخلی، حجم نقدینگی و تعداد خانوار، مطابق با مبانی نظری، اثر مثبت و معناداری بر حباب قیمت مسکن داشت. بر اساس یافته‌های پژوهش، می‌توان نتیجه گرفت که تحلیل حباب قیمت مسکن در ایران مستلزم اتخاذ رویکردی فضایی و فراتر از مرزهای اداری استان‌ها است و بی‌توجهی به اثرات سرریز فضایی می‌تواند موجب تضعیف کارایی سیاست‌های تنظیمی بازار مسکن شود.