فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: گیاه شمعدانی از لحاظ اقتصادی یکی از پر اهمیت‌ترین گیاهان گلدانی در دنیا می‌باشد و در طراحی فضای سبز کاربرد فراوانی دارد. به جهت تولید گیاهان عاری از بیماری و یکنواخت از لحاظ ژنتیکی یکی از روش‌های جایگزین برای تولید انبوه این گیاه ارزشمند، تکثیر از طریق کشت بافت است. بنابراین هدف از این پژوهش دستیابی به روشی کارآمد و سریع در ریزازدیادی شمعدانی زینتی با مقایسه ریزنمونه‌های قطعات برگی، دمبرگ، ساقه و ریشه در محیط کشت MS و B5 می‌باشد. مواد و روش‌ها: جهت کالوس‌زایی، از ریزنمونه‌های ساقه، برگ و ریشه در محیط کشت پایه MS با 11 نوع ترکیب هورمونی مختلف حاوی اکسین (NAA و IAA) و سایتوکینین (BAP، Kin و Zeatin) در غلظت‌های متفاوت استفاده شد. جهت باززایی مستقیم از ریزنمونه‌های ساقه، برگ و دمبرگ، 10 نوع محیط کشت‌ با ترکیب هورمونی متفاوت از MS و B5 استفاده گردید. ریزنمونه‌ها پس از شاخه‌زایی به محیط کشت B5 حاوی اکسین (0.5 mg/l NAA و 0.5mg/l IAA) جهت ریشه‌زایی منتقل شدند. نتایج: بهترین تیمار هورمونی جهت القای کالوس 1mg/l NAA+10mg/l Kin با ریزنمونه ساقه و برگ به ترتیب به میزان 5/92 و 75/88 درصد کالوس‌زایی بود. همچنین بیشترین وزن‌تر و خشک کالوس نیز مربوط به ریزنمونه ساقه در محیط کشت MS حاوی 1mg/l NAA+10mg/l Kin بود که تفاوت معنی‌داری با ریزنمونه برگی در همین محیط کشت نداشت. بیشترین درصد باززایی مستقیم و تعداد شاخه مربوط به ریزنمونه ساقه در محیط کشت B5 حاوی 2mg/l BAP+1mg/l Zeatin به ترتیب به میزان 25/71 درصد و 12/7 عدد شاخه بود و بیشترین طول شاخه به میزان 56/2 سانتی‌متر طی باززایی مستقیم در محیط کشت MS حاوی0.2mg/l NAA+0.5mg/l BAP+1mg/l Zeatin دیده شد. در ادامه شاخه‌ها با موفقیت ریشه‌دار و سازگار شدند. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان داد، ریزازدیادی گیاه شمعدانی زینتی تحت تأثیر نوع ریزنمونه، غلظت تنظیم‌کننده‌های رشد و نوع محیط کشت قرار می‌گیرد و ریزنمونه ساقه در کالوس‌زایی و باززایی مستقیم دارای نتایج مطلوبی می‌باشد.