بررسی و مدل‌سازی تغییرات کاربری اراضی شهرستان مهاباد با استفاده از مدل زنجیره مارکوف

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد ، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی ، دانشگاه تبریز

2 عضو هیات علمی گروه ژئومورفولوژی دانشگاه تبریز

3 عضو هیات علمی گروه ژئومورفولوژی دانشگاه تبریز

doi
10.22034/gp.2024.60347.3231
چکیده

در تحقیق حاضر به مطالعه و ارزیابی روند تغییرات کاربری اراضی شهرستان مهاباد در یک بازه زمانی بیست ساله از 2000 تا 2020 و پیش‌بینی روندهای احتمالی آن تا سال 2040 پرداخته شده است. در تحقیق حاضر، از تصاویر سنجنده‌های ETM و OLI ماهواره لندست در سه تاریخ 2000، 2010 و 2020 و تکنیک طبقه‌بندی نظارت‌شده برای تشخیص تغییرات رخ‌داده بهره گرفته شده است. همچنین، به‌منظور مدل‌سازی تغییرات کاربری اراضی از مدل زنجیره مارکوف و سلول‌های خودکار استفاده شده است. مطابق نتایج، اراضی ساخته شده بیشترین افزایش مساحت و پهنه‌های آبی بیشترین کاهش مساحت را نشان داده‌اند به‌نحوی که مساحت اراضی ساخته شده از 67/2367 هکتار به 08/71006 هکتار و مساحت پهنه‌های آبی از 63/9266 هکتار به 28/1164 هکتار رسیده است. علاوه بر این، نتایج مدل مارکوف چنین نشان می‌دهد که روند تغییرات کاربری اراضی منطقه موجب افزایش سطح اراضی بایر و اراضی ساخته شده و کاهش سطح دیگر اراضی شده و چنین انتظار می‌رود که مساحت اراضی زراعی به میزان 1/1473 هکتار، باغات و جنگل‌ها به میزان 11/810 هکتار، اراضی مرتعی به میزان 4/16455 هکتار و پهنه‌های آبی به میزان 69/545 با کاهش و در مقابل، مساحت اراضی بایر به میزان 72/11831 هکتار و اراضی ساخته شده به میزان 42/7448 هکتار افزایش خواهد یافت. به‌طور کلی، پیش‌بینی‌ها روند فزاینده گسترش اراضی ساخته شده و مسکونی و نیز کاهش روزافزون گستره پهنه‌های آبی منطقه را برجسته نموده است که این روند می‌تواند پیامدها و تبعات بسیاری بر توسعه پایدار شهرستان مهاباد به دنبال داشته باشد. بنابراین، نتایج تحقیق حاضر ضرورت توجه به مبحث تغییر کاربری اراضی در محدوده شهرستان مهاباد را برجسته نموده و می‌تواند شناخت مناسبی از ابعاد، روندها و الگوهای کاربری زمین در منطقه به مسئولان، محققان و مردم محلی ارائه دهد.