نحوه تقسیم سود مشاع مطالبات غیرجاری در بانکداری بدون ربا
نویسندگان
1 دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jte.2025.400819.1009029چکیده
نحوه تقسیم سود عملیات بانکی، یکی از مهمترین تفاوتهای بانکداری بدون ربا با بانکداری متعارف است. الگوی این تقسیم سود در قانون عملیات بانکی بدون ربا، آییننامه اجرایی فصل دوم قانون و در نهایت در دستورالعمل تقسیم درآمدهای مشاع مؤسسات اعتباری مصوب شورای پول و اعتبار مشخص شده است. این مقاله ضمن تبیین الگوی مدنظر قانونگذار و تطورات این الگو در مقررات مذکور، سعی میکند ابتدا نشان دهد مطابق با قانون عملیات بانکی و استاندارد بانکداری اسلامی (AAOIFI) سود ناشی از مطالبات غیرجاری (هزینه مطالبات مشکوکالوصول و درآمد ناشی از وجه التزام) باید مشاع تعریف شوند در حالیکه دستورالعمل بانک مرکزی هزینه مطالبات مشکوکالوصول را غیرمشاع طبقهبندی کرده است. در گام بعد مبتنی بر دادههای منتشر شده در صورتهای مالی مؤسسات اعتباری ابعاد مالی شمول هزینه مطالبات مشکوکالوصول به عنوان درآمدهای مشاع مشخص گردیده و سود قطعی تعدیل شده با سود قطعی رایج در شبکه بانکی ایران مقایسه گردیده است. نکته دیگری که از بررسی صورتهای مالی استخراج میشود این است که در تمامی سالهای مورد بررسی از 1397 همواره سود علیالحساب تعیین شده توسط بانک مرکزی، عامل تعیینکننده در سود پرداختی به سپردهگذار بوده است نه درآمدها یا هزینههای مشاع تحقق یافته مؤسسات اعتباری.
