اثرات آستانه‌ای رشد اقتصادی بر رابطه بین توسعه مالی و تنوع انرژی در ایران

نویسندگان

1 گروه اقتصاد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام ، ایلام، ایران.

2 گروه اقتصاد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام ، ایلام، ایران.

3 گروه اقتصاد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام ، ایلام، ایران.

doi
10.22059/jte.2025.397675.1009015
چکیده

توسعه مالی یکی از عوامل کلیدی در ارتقاء پویایی اقتصادی کشورها و تنوع انرژی یکی از مؤلفه‌های مهم در تأمین انرژی پایدار و کاهش وابستگی به منابع انرژی فسیلی است. از این رو در این تحقیق با استفاده از داده‌های دوره 1980 تا 2022 و روش رگرسیون آستانه‌ای، نقش آستانه‌ رشد اقتصادی در تأثیر توسعه مالی، رانت نفتی و صنعتی شدن بر تنوع انرژی در ایران بررسی شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که اثرات متغیرها بر تنوع انرژی به سطح آستانه رشد اقتصادی (درآمد سرانه 3704 دلار) در دو رژیم متفاوت بستگی دارد. در رژیم اول که رشد اقتصادی پایین‌تر از آستانه قرار دارد، رانت نفت تأثیر مثبت و توسعه مالی و صنعتی شدن تأثیر منفی بر تنوع انرژی دارد؛ درحالی‌که در رژیم دوم، با رشد اقتصادی بالاتر از آستانه، تأثیر منفی صنعتی شدن کاهش یافته است و توسعه مالی تأثیر مثبت و معناداری بر تنوع انرژی دارد. این نتایج نشان‌دهنده این است که بهبود شرایط اقتصادی و توسعه همزمان سیستم‌های مالی می‌تواند به کاهش وابستگی به انرژی‌های فسیلی و ارتقاء تنوع منابع انرژی در کشور کمک کند.