شناسایی و توصیف تبارزائی تعدادی از جدایه‌های ایرنی ویروس موزائیک یونجه مبتنی بر ترادف ژن پروتئین حرکتی

نویسندگان

1 بخش گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 کرمان، دانشگاه شهید باهنر، دانشکده کشاورزی، بخش گیاهپزشکی

3 بخش گیاهپزشکی،دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

4 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

5 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

doi
10.22103/jab.2021.17934.1328
چکیده

هدف: ویروس موزائیک یونجه (AMV) یکی از مهم‌ترین ویروس‌های گیاهی در ایران و جهان می‌باشد. هدف از این تحقیق، مطالعۀ تعدادی از جدایه‌های ایرانی این ویروس بر اساس ترادف ژن MP، بررسی موقعیت تبارزائی آن‌ها و مقایسۀ آن با ژن CP می‌باشد.مواد و روش‌ها: طی سال‌های 1393 تا 1396، از مزارع یونجه شش استان کشور (کرمان، هرمزگان، اصفهان، فارس، خوزستان و گلستان) بازدید گردید و از بوته‌های مشکوک (یونجه و علف هرز) نمونه‌گیری شد. جهت بررسی آلودگی نمونه‌ها، از آزمون الایزا و همچنین RT-PCR استفاده گردید. از بین جدایه‌های بررسی شده، 20 جدایه شامل 17 جدایه از گیاه یونجه و سه جدایه از علف‌های‌هرز نام‌های شیرتیغی ( L..Sonchus oleraceus)، سلمه‌تره ( L..Chenopodium amaranticolor) و بارهنگ (Plantago ovate L.)، جهت مطالعه مولکولی انتخاب و به‌دنبال آن موقعیت تاکسونومیکی جدایه‌های این ویروس بر‌اساس ژنوم کامل پروتئین حرکتی و همچنین ناحیه‌ای از آن مورد بررسی قرار گرفتند.نتایج: رسم درخت تبارزایی بر اساس طول کامل ژن پروتئین حرکتی ویروس نشان داد که جدایه‌ها در دو گروه I و  II قرار می‌گیرند که هر گروه نیز به دو زیر گروهA  وB تقسیم می‌شوند. اکثر جدایه‌های ایرانی به تنهایی در گروه II واقع گردیده و تمامی جدایه‌های انتخاب شده از بانک ژن به همراه دو جدایه از ایران با رس شماره‌های  KX535456 و KX535454در زیر‌گروه IA قرار گرفتند. اما زیر‌گروه IB نیز منحصر به سه جدایه ایرانی (رس شماره های KX535462، KX535458 و KX535460) است. در حالیکه براساس درخت تبارزایی بخشی از ژن یاد شده (468 نوکلئوتید) اکثر جدایه‌های ایرانی به همراه یک جدایه از اسپانیا (JQ691163) زیر گروه جدیدی را تشکیل دادند.نتیجه‌گیری: یافته‌های حاصل از این تحقیق نشان داد ترادف ژن پروتئین حرکتی برای تعیین روابط تبارزائی جدایه‌های AMV موفق عمل نمود. از آنجائیکه گیاه یونجه بومی خاور نزدیک و آسیای مرکزی است احتمالا این ویروس از تنوع ژنتیکی نسبتا بالائی در ایران برخوردار می‌باشد.