واکاوی معیارهای مورفولوژی شهری همساز با اقلیم شهر شیراز مطالعه موردی: محله تاریخی سنگ سیاه، شیراز
نویسندگان
1 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
4 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22059/jurbangeo.2024.379647.1972چکیده
گسترش دامنههای شهری و پیدایش پیامدهای زیستمحیطی و ضرورت تأمین آسایش انسان در فضاهای شهری جهت تداوم حضور پذیری و حفظ سلامت شهروندان، باب تازهای در برابر طراحان توسعه شهری گشوده است. ساختار مورفولوژی شهرها با تأثیر بر دامنه نفوذ عوامل اقلیمی، قادر به تغییر شرایط خرد اقلیمی فضاهای شهری نسبت به شرایط اقلیمی کلان بوده و بدین ترتیب، نقش بهسزایی در تعیین سطح آسایش حرارتی کاربران فضای شهری دارد. نظر به اینکه ساختارهای کهن ایرانی بهخوبی در تعامل با اقلیم کلان درآمدهاند؛ میتوان بافت تاریخی هر شهر ایرانی را سندی سهبعدی از راهکارهای طراحی همساز با اقلیم حاکم بر آن محدوده برشمرد. در همین راستا، در پژوهش حاضر با تکیهبر مطالعات اسنادی و کتابخانهای و پیمایش میدانی، به شبیهسازی شرایط مورفولوژیکی تاریخی همساز با اقلیم شهر شیراز در محیط نرمافزار GIS و بررسی نظاممند آن پرداخته شد. نتایج حاصل از این بررسی نشان داد، مورفولوژی محله سنگ سیاه شیراز با معابری پر پیچوخم، با نسبت بالای ارتفاع به عرض معبر، سطح پایین دید به آسمان و فضاهای نیمهباز؛ و بلوکهایی با فرم پیچیده، میزان بالای سطح اشغال بلوک و مقدار پایین سطح پوشیده شده با ساختمان در بلوک؛ و همچنین قطعاتی سه بر ساخت با جهتگیری شمالغربی-جنوب شرقی ضمن جلوگیری از دامنه نفوذ تابش گرم بعدازظهر ورود بادهای گرم، منجر به سایهاندازی بر فضاهای باز و همچنین تهویه مطلوب محیط شده و در ارتقا آسایش حرارتی کاربر خود نقش مثبتی ایفا میکند. در پایان نیز چارچوب طراحی مورفولوژی همساز با اقلیم شهر شیراز ارائه گردیده است
