تحلیل الگوی فضایی-زمانی رقابتهای منطقهای در ایران و نقش آن بر مهاجرتهای بین منطقهای
نویسندگان
1 گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران
doi
10.22059/jurbangeo.2024.377902.1954چکیده
رقابتهای بین منطقهای با توجه به تشدید حرکت سرمایههای مالی و نیروی انسانی در بین مناطق شهری در عصر جامعه شبکهای در حال افزایش است. پژوهش حاضر با توجه به اهمیت فزاینده این موضوع، الگوی فضایی-زمانی رقابتهای بین منطقهای را در ایران در فاصله زمانی 1395-1380 تحلیل و تأثیر این رقابتها را بر تعیین الگوی مهاجرتهای بین منطقهای با استفاده از روشهای آمار فضایی مانند روش موران افتراقی I، روش K-Medioid و روش رگرسیون جغرافیایی موزون در فاصله زمانی 1395-1385 تبیین میکند. تحلیل الگوی تغییرات فضایی-زمانی مناطق موردمطالعه بر اساس شاخص رقابتپذیری منطقهای و روش موران افتراقی I در فاصله زمانی 1395-1380 نشان داد که مناطق مشابه از نظر شاخص رقابتپذیری، در مجاورت جغرافیایی یکدیگر قرار ندارند و تغییرات هر منطقه در این فاصله زمانی بدون همبستگی معنادار فضایی-زمانی با مناطق مجاور آن رخداده است. همچنین طبقهبندی مناطق با استفاده از روش K-Medioid و بر اساس شاخص رقابت بین منطقهای در همین فاصله زمانی نشان داد که مناطق برخوردار از معادن نفتی و گازی عمده، در طبقات بالای رتبهبندی قرار دارند. همچنین، شاخص رقابتپذیری منطقهای بر اساس مدل رگرسیون جغرافیایی موزون قادر است از 0.01 تا 0.9 مقدار تغییر در تعداد مهاجران واردشده به هر منطقه را در سال 1385 و بین 0.22 تا 0.83 این تغییرات را در سال 1395 تبیین کند. بر اساس مدل رگرسیون ساده نیز شاخص رقابت بین منطقهای 0.29 تغییر در تعداد مهاجران واردشده را در سال 1385 و 0.56 این تغییرات را در سال 1395 تبیین میکند.