تبیین مدل نظری ارتباط بین جدایی گزینی فضایی-اجتماعی و شکل‌گیری اجتماعات دروازه‌دار در شهرهای ایران

نویسندگان

1 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22059/jurbangeo.2024.380520.1974
چکیده

با توجه به‌ضرورت بررسی ارتباط شکل‌گیری اجتماعات محصور و یا دروازه‌دار و جدایی گزینی فضایی-اجتماعی در شهرهای ایران این موضوع تاکنون به‌خوبی مطالعه نشده است. به همین منظور این پژوهش با هدف بررسی ارتباط این دو موضوع و شاخص‌های مؤثر بر شکل‌گیری آن‌ها در شهرهای کشور انجام‌شده است. در این پژوهش از تلفیق مرور سیستماتیک، تحلیل محتوا و تحلیل ساختاری استفاده‌شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد، شاخص‌های اجتماعی پرتکرارترین شاخص‌ها در مطالعات پیشین و پس‌ازآن شاخص‌های اقتصادی، شاخص‌های مرتبط با مسکن و شاخص‌های کالبدی به ترتیب دارای بیشترین تکرار هستند. همچنین شاخص‌های اشتغال، درامد و تحصیلات به‌عنوان متغیرهای تأثیرگذار، اصلی‌ترین شاخص‌های مؤثر بر جدایی گزینی فضایی-اجتماعی و به‌تبع آن شکل‌گیری اجتماعات دروازه‌دار در بیشتر شهرهای ایران هستند. این عوامل به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم بر جدایی گزینی فضایی-اجتماعی و به‌تبع آن بر شکل‌گیری اجتماعات دروازه‌دار از طریق ارتقا فاصله اجتماعی مؤثر هستند. همچنین نابرابری در محیط‌های شهری نیز از طریق تأثیر بر جدایی گزینی فضایی-اجتماعی بر شکل‌گیری اجتماعات دروازه‌دار تأثیر داشته و اجتماعات دروازه‌دار نیز از طریق ایجاد نابرابری در محیط‌های شهری و ارتقا فاصله فیزیکی و فاصله اجتماعی موجب تشدید جدایی گزینی فضایی-اجتماعی در شهرها می‌شوند. درنتیجه به نظر می‌رسد فاصله اجتماعی و نابرابری در محیط شهر میانجی رابطه اجتماعات دروازه‌دار با جدایی گزینی فضایی-اجتماعی در شهرهای ایران می‌باشند