تحلیل زیست پذیری منطقه 6 کلان‌شهر تهران با رویکرد آینده‌پژوهی

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22059/jurbangeo.2024.371730.1909
چکیده

هدف از پژوهش حاضر، شناسایی عوامل تأثیرگذار بر آینده زیست پذیری منطقه 6 کلان‌شهر تهران و به دنبال آن تحلیل این عوامل برای ارائه سناریوهای مختلف در افق 1420 است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و از منظر ماهیت توصیفی ـ تحلیلی محسوب می‌شود. جامعه آماری، آمار و اطلاعات مربوط به سال 1395 منطقه موردمطالعه که از مرکز آمار ایران کسب‌شده است و کارشناسان شهرداری و متخصصان و نخبگان شهری می‌باشد. برای جمع‌آوری داده‌های مورد نیاز از روش کتابخانه‌ای و میدانی و برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از فنون متعدد آینده‌پژوهی، تحلیل اثرات متقابل (تحلیل ساختاری) و سناریونویسی و همچنین از نرم‌افزارهای آینده‌پژوهی نظیر Micmac استفاده‌شده است. مهم‌ترین متغیرها و شاخص‌های تأثیرگذار در تحقق زیست پذیری، در راند اول 60 عامل در راند دوم 33 عامل و در راند سوم نیز بدون تغییر 33 عامل به‌عنوان عوامل مؤثر مورد تحلیل قرار گرفتند که در نهایت بر اساس نظر و امتیاز خبرگان و کارشناسان،24 عامل کلیدی و 9 پیشران مؤثر شناسایی‌شده‌اند. زیست پذیری منطقه 6 در ابعاد مختلف در حد نامطلوب می‌باشد و درنهایت چهار سناریو مختلف مورد تحلیل قرار گرفتند. از میان 33 عامل،3 عامل اصلی به‌عنوان عوامل کلیدی مؤثر بر آینده‌های زیست پذیری انتخاب شد که از کمترین میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری برخوردارند. این متغیرها شامل اشتغال، تراکم جمعیت، کاهش سرانه‌های تجاری ـ اداری، نقش فرا منطقه‌ای، کاهش سرانه‌های مسکونی، وجود کاربرهای آموزش عالی، کاربری‌های درمانی فرا منطقه‌ای و مهاجرت‌پذیری می‌باشند