فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: زوفا (Hyssopus officinalis)، از مهم‌ترین گیاهان دارویی و ادویه‌ای متعلق به تیره نعناعیان و غنی از اسانس‌های روغنی است که برای اهداف دارویی، بهداشتی و خوراکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با استفاده از روش‌کشت بافت از جمله تولید کالوس و باززایی این گیاه دارویی مهم می‌توان راندمان تولید متابولیت‌های ثانویه موثر آن را از نظر کمی و کیفی ارتقاء بخشید. مطالعه حاضر در محیط کشت پایه MS، به منظور تعیین مناسب‌ترین غلظت تنظیم‌کننده‌‌‌های رشد اکسینی و سیتوکینینی برای بدست آوردن بیشترین بازده در القاء و تولید کالوس و همچنین باززایی گیاهچه‌های درون شیشه‌ای از ریز‌نمونه‌های برگ و هیپوکوتیل در گیاه زوفا انجام گرفت. مواد و روش‌ها: آزمایش کالوس‌دهی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی (CRD) با سه تکرار اجرا گردید. در این آزمایش از سطوح مختلف تنظیم کننده رشد گیاهی (صفر، 5/0، 1 و 2 میلی‌گرم در لیتر NAA) و دو نوع ریز‌نمونه برگ و هیپوکوتیل استفاده گردید. صفات مختلف از جمله سرعت رشد نسبی، وزن خشک و تر، قطر، رنگ و ساختار فیزیکی و درصد القای کالوس اندازه‌گیری و بررسی شد. آزمایش باززایی مستقیم و غیر مستقیم نیز به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی با سه تکرار صورت گرفت. از سطوح مختلف تنظیم ‌کننده رشد (1 و 2 میلی‌گرم در لیتر NAA) و (2 و 4 میلی‌گرم در لیتر BAP) استفاده شد و صفت درصد باززایی اندازه‌گیری شد. نتایج: بهترین درصد القای کالوس (100%) در محیط MS همراه با 2 میلی گرم در لیتر NAA و در ریز‌نمونه هیپوکوتیل بدست آمد. بیشترین درصد باززایی مستقیم (73%) و غیر مستقیم (80%) در محیط MS و ترکیب هورمونی 2 میلی گرم در لیتر NAA و 4 میلی گرم در لیتر BAP در ریز‌نمونه هیپوکوتیل و کالوس حاصل از هیپوکوتیل مشاهده گردید. نتیجه‌گیری: این آزمایش مشخص نمود که ریزنمونه هیپوکتیل مناسب جهت کالوس زایی و باززایی در زوفا می‌باشد.