تدوین چارچوبی برای شناسایی مسائل بغرنج در برنامهریزی شهری
نویسندگان
1 گروه برنامهریزی و مدیریت شهری، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه برنامهریزی و مدیریت شهری، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jurbangeo.2024.369158.1904چکیده
امروزه، مسائل نوین حوزه شهرسازی به دلیل پیچیدگی، عدم قطعیت و هنجارمندی، بغرنج تلقی میشوند. این در حالی است که علیرغم معرفی مفهوم مسئله بغرنج در معنای عام در طول 5 دهه گذشته، شناسایی مسائل شهری بغرنج و نحوه مواجهه با آن، در میان نظریهپردازان برنامهریزی شهری همچنان موضوعی در کانون توجه و نیازمند مطالعه است. ازاینرو، هدف از مقاله حاضر، تدوین چارچوبی برای شناسایی مسائل بغرنج در برنامهریزی شهری است. روششناسی مطالعه، تحلیل تبارشناسانه است که پدیدهها را در تطور تاریخی خود بررسی کرده و جایگاه انتقادی مناسبی را برای فهم شرایط کنونی آنها، پدید میآورد. اینچنین، مفهوم مسئله شهری بغرنج در پنج مرحله شامل شناسایی، سوابق شکلگیری، کشف گفتمانها، تحلیل گسست و نقد حال، مورد تحلیل تبارشناسی قرارگرفته است. بر اساس چارچوب پیشنهادی، مسائل شهری بغرنج در دو دسته کلی مشخصههای مسئله محور و مشخصههای راهحل محور، قابلشناسایی هستند که متعاقباً ویژگیهایی را چون نامعینی در تعریف و پیکربندی، منحصربهفردی، ارتباط متقابل و تنگاتنگ، عدم امکان تعریف راهحل قطعی، پایان ناپذیری فرآیند مواجهه و عواقب گسترده و اجتنابناپذیر مواجهه، در برمیگیرند. درعینحال، نبود حاکمیت و متولی اصلی در مواجهه، فرصت محدود برای مواجهه و تشدید بهواسطه مواجهه شوندگان، ظهور مسئله شهری فوق بغرنج را به دنبال دارد. چارچوب ارائهشده برای شناسایی مسائل بغرنج در شهرسازی، زمینهساز تحلیل دقیقتر و متعاقباً تعریف کارآمدتر چگونگی مواجهه با آنها برای برنامهریزان و سیاستگذاران شهری است که بهعلاوه، نیازمند کاربست و مداقه در پژوهشهای مرتبط موضوعی و موردی آتی خواهد بود
