امکان سنجی بازآفرینی بافت های قدیمی و ناکارآمد شهری مطالعه موردی: محله‌های تپه و حمام کوچه شهر عجب‌شیر

نویسندگان

1 استادیار، گروه نقشه‌برداری، دانشکده فنی مهندسی مرند، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
10.22034/gp.2024.58602.3189
چکیده

بافت‌های کهن و ناکارآمد شهری پهنه‌هایی هستند که در مقایسه با سایر نقاط شهر از جریان توسعه عقب‌افتاده، از چرخۀ تکاملی حیات جدا گشته و به کانون مشکلات و نارسایی‌ها تبدیل‌شده‌اند. این پژوهش باهدف امکان سنجی بازآفرینی بافت قدیمی و ناکارآمد محله‌های تپه و حمام کوچۀ شهر عجب‌شیر، از نوع کاربردی و به روش توصیفی ـ تحلیلی می‌باشد. اطلاعات به‌صورت میدانی و با استفاده از ابزار پرسشنامۀ محقق ساخته به‌دست‌آمده است. برای بکارگیری مدل SWOT، تعداد 25 نفر از متخصصین و کارشناسان حوزه شهرسازی و شهرداری انتخاب و پرسشنامه مدل در اختیار آنها قرار گرفت. برای تحلیل متغیرها و شاخص‌ها از مدل تحلیل استراتژیک SWOT و ماتریس برنامه‌ریزی استراتژیک کمی QSPM استفاده گردید. برای سنجش متغیّرها در پرسشنامه، از طیف لیکرت پنج سطحی استفاده شده است. یافته‌ها ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ آن اﺳﺖ ﮐﻪ براساس مدل SWOT، امتیاز عوامل داخلی IFE، 13/2 و امتیاز عوامل خارجی EFE، 58/2 به دست آمد. لذا عواملی داخلی با امتیاز کمتر از 5/2 نشانگر غلبه نقاط ضعف بر نقاط قوت و عوامل خارجی هم با امتیاز بیشتر از 5/2 نشان‌دهنده غلبه فرصت‌ها بر تهدیدها است. بنابراین، راهبرد مناسب برای بازآفرینی محلات قدیمی تپه و حمام کوچۀ شهر عجب‌شیر از نوع محافظه‌کارانه(wo) می‌باشد. نتیجه نشان داد که پس از اولویت‌بندی نتایج در ماتریس QSPM، استراتژی از بین بردن نامنظمی بافت ناکارآمد و فشردگی دانه‌بندی عناصر کالبدی با توجه به امکان تبدیل‌شدن این محلات به مرکزیت تجاری و گردشگری به‌عنوان اولین اولویت برای بازآفرینی و مدیریت توسعه بافت فرسوده و ناکارآمد محله‌های تپه و حمام کوچۀ شهر عجب‌شیر تعیین گردید.