فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

  باتوجهبهمحدودیت­هایتولیددرمناطق خشک و نیمه­خشک،بهینه­سازی مقدارآبیاری و آبشویی ازاهمیتزیادی برخورداراست. در این پژوهش از مدل AquaCrop واسنجی و صحت­سنجی شده برای دو رقم گندم زمستانه (قدس و روشن) در منطقه بیرجند و یک رقم گندم بهاره (روشن بهاره) در منطقه مشهد، به­منظور بهینه­سازی مقدار آب آبیاری و آبشویی استفاده شد. تیمارهای آبیاری برای گندم­های زمستانه ۱۲۵%، ۱۰۰%، ۷۵% و ۵۰ درصد نیاز آبی و شوری آب ۴/۱، ۵/۴ و ۶/۹ دسی­زیمنس بر متر بود. تیمارهای آبیاری برای گندم بهاره ۱۰۰%، ۹۰%، ۶۵% و ۴۰ درصد نیاز آبی و شوری آب ۵/۰، ۹/۱، ۲۵/۵، ۶/۸ و ۱۰ دسی­زیمنس بر متر بود. کدنویسی انجام‌شده در نرم‌افزار MATLAB به‌منظور دست­یابی به مقدار بهینه­ آبیاری و آبشویی در شرایط محدودیت زمین، با مدل AquaCrop پیوند شد. نتایج بهینه­سازی نشان داد که سود خالص برای مدیریت آبیاری و آبشویی مناسب در تمام سطوح شوری و رقم­های مختلف گندم به‌جز سطوح شوری ۶/۸ و ۱۰ دسی­زیمنس بر متر رقم روشن بهاره، بیشتر از مدیریت­های فعلی در شرایط مزرعه بود. مقدار افزایش سود در مدیریت­های بهینه نسبت به مدیریت موجود برای رقم قدس در سطوح شوری ۴/۱، ۵/۴ و ۶/۹ دسی­زیمنس بر متر به ترتیب ۴/۵۱%، ۹/۷۸% و ۵/۱۴۲ درصد و برای رقم روشن برای همین سطوح شوری به ترتیب ۷/۴۲%، ۸/۲۰% و ۳/۰%- بدست آمد. همچنین مقدار افزایش سود در مدیریت­های بهینه نسبت به مدیریت موجود برای رقم روشن بهاره در سطوح شوری ۵/۰، ۹/۱، ۲۵/۵، ۶/۸ و ۰/۱۰ دسی­زیمنس بر متر به ترتیب ۰/۵%، ۷/۱۳%، ۳/۳۴%، ۴/۲۷%- و ۴/۵۱- % بدست آمد. به‌طورکلی نتایج بهینه­سازی نشان داد که در مناطقی که زه­آب تولیدی حاصل از آبیاری یکی از مشکلات مهم محیط­زیستی و عامل نارضایتی کشاورزان پایین­دست آن منطقه است، می­توان با کاهش آب آبیاری و قبول مقدار ناچیزی کاهش سود (کمینه صفر و بیشینه ۲۹ درصد) این مشکل را برطرف نمود.