بازخوانی شاخصهای تابآوری اجتماع محلی در مواجهه با شرایط بحران (واکاوی روایت و تجربه ساکنان محله سعدی شیراز در سانحه سیل 1398)
نویسندگان
1 دانشیار، گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری دانشگاه شیراز، شهرشیراز، ایران
2 بخش شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز
3 بخش شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز
doi
10.22059/jurbangeo.2024.374000.1918چکیده
با آنکه پژوهشهای بسیاری در حوزه بحث تابآوری اجتماعی انجام پذیرفته است اما هنوز زوایای دقیق نحوه کنشگری یک جامعه محلی در مواجهه با شرایط بحران و نیز نحوه تأثیر آنچه از ادبیات علمی به عنوان شاخصهای تابآوری اجتماعی شناخته میشود، روشن نیست. به نظر میرسد انجام پژوهشهای عمیق با رویکرد کیفی و پدیدارشناسانه در مقیاس محلی بتواند درک عمیقتری از ابعاد و لایههای تابآوری یک اجتماع محلی به دست دهد. این پژوهش با هدف فهم شاخصهای تاباوری اجتماع محلی در مواجهه با شرایط بحران تدوین شده و به کمک بازخوانی تجربه ساکنان محله سعدی شیراز در سانحه سیل 1398 سعی در دستیابی به هدف پژوهش داشته است. به این منظور علاوه بر بررسی ادبیات نظری پژوهش، ضمن انجام 20 مصاحبه عمیق و نیمهساختاریافته با ساکنان محلی و تحلیل محتوای مصاحبهها به کمک نرمافزاز MaxQda، یافتههایی را در 8 محور اصلی تحلیل و در قالب یک چارچوب نظری با 28 شاخص مؤثر بر تابآوری اجتماع محلی ارائه نموده است. یافتههای پژوهش نشاندهنده اهمیت «حس هویتمندی و تعلق به محله» و نیز «انسجام درونی اجتماع محلی» و «انعطافپذیری و خلاقیت جامعه محلی» در ارتقاء تابآوری اجتماعی محله سعدی بوده است. همچنین ضعف شاخصهای «آگاهی و فرهنگسازی عمومی» و نیز «اعتماد به نهادهای مدیریت شهری» در نحوه مواجهه این اجتماع محلی با بحران مشهود بوده است. یافتههای پژوهش حاضر میتواند در تصمیمسازی و تصمیمگیری لایههای مدیریت شهری به خصوص در حوزه مدیریت بحران در مقیاس محلههای شهری مورد استناد و کاربست قرار گیرد.