تبیین نقش توزیع کاربری زمین و محیط ساختهشده بر فعالیت بدنی و سلامت ساکنین محلات شهری مطالعه موردی: کلانشهر اصفهان
نویسندگان
1 گروه شهرسازی دانشکده معماری و هنر دانشگاه گیلان ، رشت، ایران
2 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
3 گروه شهرسازی دانشکده معماری و هنر دانشگاه گیلان ، رشت ، ایران
doi
10.22059/jurbangeo.2024.374952.1927چکیده
با رشد نرخ شهرنشینی و افزایش بیماریهای جسمی و روانی ناشی از کمتحرکی افراد، تلاش برای ایجاد بسترهای افزایش فعالیت بدنی شهروندان به یکی از موضوعات اساسی برنامهریزی شهری تبدیلشده است. در تحقیق حاضر که در کلانشهر اصفهان انجام شد ابتدا مشخص گردید که میانگین شاخص توده بدنی افراد نمونه، در وضعیت اضافهوزن قرار دارد (=25.89). همچنین شاخص سوختوساز فعالیت در هفته بر میانگین کل دقیقه فعالیت در هفته (=3.92)، نشان داد وضعیت فعالیت افراد در سطح متوسط قرار دارد. سپس با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری نقش مؤلفههای محیط ساختهشده بر فعالیت فیزیکی افراد در دامنههای مختلف بررسی گردید. تأثیر فعالیت بدنی بر سلامت ساکنان نیز ارزیابی شد. محدوده موردمطالعه مناطق 15 گانه اصفهان بوده و پرسشنامه در میان 402 نفر از ساکنان این مناطق توزیع گردید. مقادیر پایایی، روایی و برازش کلی مدل در حدود مناسب بودند. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد تمامی متغیرها در سطح اول مدل ازجمله "تنوع کاربری"، "دسترسی به کاربریها و خدمات"، "اتصالپذیری خیابان"، "امکانات پیادهروی و دوچرخهسواری"، "زیباییشناختی"، "ایمنی" و " امنیت"، تأثیر مثبت و معنادار بر "محیط ساختهشده" داشته و در بین آنها "امکانات پیادهروی و دوچرخهسواری بیشتر از سایر مؤلفهها متغیر محیط ساختهشده را تعریف میکند. در سطح دوم، میانگین فعالیت فیزیکی در دامنهها و شدتهای مختلف اندازهگیری شده و ضرایب مسیر محیط ساختهشده بر هر دو دامنه فعالیتی (امور روزمره – ورزش و تفریح) مثبت و معنادار بودند. نتایج در سطح سوم مدل نشان داد "فعالیت جهت ورزش و تفریح" بیشتر از فعالیت جهت امور روزمره بر سلامت ساکنان تأثیر میگذارد.