فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: ریبونوکلئازها به دلیل ایجاد سمیت سلولی به عنوان عوامل دارویی دارای پتانسیل درمانی شناخته می­شوند. عملکرد بالای این آنزیم­ها در تخریب رشته RNA و سایر سوبستراهای آن­ها و به دنبال آن انهدام سلول و یا توقف تقسیم سلولی باعث بروز اثر سمیت سلولی بسیار بالای آنزیم­های مذکور در سلول­های سرطانی مختلف می­شود. از این رو در مقاله حاضر  به بررسی کاربردهای درمانی ریبونوکلئازها، مسیرهای سلولی و مکانیسم عمل آن­ها به عنوان عوامل سیتوتوکسیک به منظور توجه به آن­ها در پژوهش­های حوزه سلامت و درمان پرداخته شده است. مواد و روش‌ها: در این مطالعه با استفاده از کلید واژه­های سرطان، ریبونوکلئاز، مهارکننده ریبونوکلئازی و اسید ریبونوکلئیک، در پایگاه­های اطلاعاتی معتبر Scopus، SID، IranDoc، PubMed، Google Scholar، Web of Science و IranMedex جستجو انجام شد. به منظور انتخاب مستندات مورد استفاده، تمام مقالاتی که به زبان غیرانگلیسی و فارسی چاپ شده بودند، مقالات تکراری، مقالاتی که امکان دستیابی به متن کامل مقاله وجود نداشت و هم­چنین مقالاتی که به صورت چکیده ارائه شده بودند حذف گردیدند. نهایتا موارد منتخب به منظور تنظیم مقاله حاضر به طور کامل مطالعه و خلاصه­سازی شدند. نتایج: مطالعه و بررسی پژوهش­های انجام شده نشان داد که ریبونوکلئازها توانایی از بین بردن سلول­های تومور را دارا بوده و این آنزیم­ها خصوصیات ضد ویروسی نیز دارند. از میان این آنزیم­ها ریبونوکلئاز پانکراس گاوی، ریبونوکلئاز سمینال گاوی، آنکوناز و انژیوژنین به عنوان ریبونوکلئازهای با فعالیت آنتی­توموری بالا شناخته شده­اند که از طریق مسیرهای مختلف سلولی یا ایجاد جهش در جهت افزایش سمیت سلولی فعالیت سیتوتوکسیتی را علیه سلول­های سرطانی به­صورت انتخابی بروز می­دهند. هم­چنین مطالعه مقالات مرتبط با عملکرد ریبونوکلئازها نشان داد که بررسی مسیرهای ژنتیکی سنتز و مکانیسم­های ایجاد سمیت سلولی در این آنزیم­ها، امکان ایجاد محصولات دارویی جدید را در آینده فراهم خواهد کرد. بهره­گیری از فرآیندهای مهندسی و تغییرات شیمیایی در ساختار لیگاند/رسپتور ممکن است سبب افزایش سمیت مولکول­های ریبونوکلئاز به منظور انتخاب مسیرهای سیتوتوکسیک برای کار بر روی سلول­های بدخیم شود. بنابراین کشف پتانسیل درمانی و بررسی جزییات ارزش­های درمانی ریبونوکلئازها ضروری می­باشد. نتیجه‌گیری: ریبونوکلئازها کاندیدهای دارویی بالقوه با زیست فراهمی کافی هستند و با توجه به اثر سمیت آن­ها، که بر پایه هیدرولیز انتخابی مولکول­های RNA داخل سلولی و فرآیندهای خاص شناسایی غشاء سلولی می­باشد، می­توان از این آنزیم­ها به­عنوان داروهای ضد تومور و یا عوامل درمانی استفاده کرد.