بررسی تأثیر خدمت اکوسیستمی خنک‌کنندگی زیرساخت‌های سبز شهری بر کاهش بار گرمای محیطی و بهره‌وری انرژی در کلان‌شهر تبریز

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22059/jurbangeo.2024.363482.1850
چکیده

در این پژوهش به ارزیابی تأثیرات خدمت اکوسیستمی خنک‌کنندگی زیرساخت‌های سبز بر کاهش جزایر گرمایی شهری تبریز پرداخته‌شده است. بدین‌صورت که ظرفیت کاهش جزایر گرمایی تبریز در هر سه دوره زمانی 1363، 1381 و 1401 در 5 کلاس از بهترین حالت تا بدترین حالت با استفاده از مدل سرمایش شهری نرم‌افزار InVEST مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که کلان‌شهر تبریز در بهترین حالت در سال 1363 یعنی در کلاس 69/0 تا 83/0 درصد 47/15 درصد، در سال 1381 در کلاس 66/0 تا 90/0 درصد 63/15 درصد و در سال 1401 در کلاس 69/0 تا 83/0 درصد 93/13 درصد توانسته جزایر گرمایی را کاهش دهد. به عبارتی کلان‌شهر تبریز در کاهش جزایر گرمایی در هر سه دوره به‌خوبی عمل‌نکرده و در بدترین شرایط قرار دارد. در هر سه دوره زمانی، الگوی کاهش جزایر گرمایی تبریز منطبق با الگوی کاربری اراضی کشاورزی و فضای سبز از هر سه نوع الگوی خوشه‌ای، بلوکی و تکه‌تکه بوده است. الگوی کاهش جزایر گرمایی تبریز در سال 1401 بر خلاف سال‌های 1363 و 1381 بیشتر از نوع تکه‌تکه و کمتر از نوع خوشه‌ای و بلوکی بوده که این مورد نشان‌دهنده این است که زیرساخت‌های سبز تبریز رفته‌رفته تکه‌تکه و کوچک‌شده است. کلان‌شهر تبریز در سال‌های 1363، 1381 و 1401 به ترتیب 226640، 562269 و 1263294 مگاوات ساعت صرفه‌جویی انرژی ناشی از کاهش جزایر گرمایی به‌واسطه زیرساخت‌های سبز شهری را داشته است