تحلیل نقش عوامل مؤثر در تولید فضاهای شهری مطالعه موردی: شهر ارومیه

نویسندگان

1 گروه شهرسازی، دانشکده معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه

2 گروه شهرسازی، دانشکده معماری شهرسازی هنر، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز ایران

3 گروه شهرسازی، دانشکده معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

4 گروه شهرسازی دانشکده معماری شهرسازی و هنر دانشگاه ارومیه

doi
10.22059/jurbangeo.2024.370183.1902
چکیده

پرداختن به فضا به‌عنوان ظرف و عرصه ظهور نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی از اهمیت زیادی برخوردار است. از طرفی فضاهای شهری همانند تمام محصولات اجتماعی تولید و مصرف می‌شوند و هم‌زمان که واسطه روابط اجتماعی‌اند، خود نیز برآیند این فرایند می‌باشند. بنابراین برای شناخت فضا لازم است که فرآیندهای اجتماعی به‌خوبی شناخته و تحلیل شوند. در این پژوهش با توجه به حاکمیت سرمایه‌داری بر شهرهای ایران، تأثیر اقتصاد سرمایه محور بر فرآیند تولید فضاهای شهری ارومیه موردبررسی قرارگرفته است. هدف این پژوهش بررسی نحوه تأثیرگذاری سرمایه‌داری بر روند تولید فضاهای شهری ارومیه و استخراج عوامل مؤثر بر آن بوده است. پژوهش حاضر از لحاظ هدف روش تحقیق، از نوع کاربردی می‌باشد. هم‌چنین پژوهش حاضر ازنظر ماهیت و روش، کیفی است. روش تحلیلی این پژوهش روش دیالکتیکی لوفوری است که به‌شدت با روش تاریخی- تحلیلی گره‌خورده است و دوره‌های تاریخی گوناگون از قاجار تا امروز بررسی و تحلیل گردیده‌اند. هم‌چنین برای جمع‌آوری داده از ابزارهای اسـنادی همچون منـابع کتابخانـه‌ای، سایت‌ها، نقشه، عکس و برنامه‌ها استفاده گردیده است. در نهایت پژوهش به این نتیجه رسیده که فضا از پیش‌ساخته نیست و فضاهای شهری ارومیه بر اساس ضروریات انباشت سرمایه شکل‌گرفته‌اند. نتایج این پژوهش تصویری روشن به برنامه‌ریزان، تصمیم‌گیران و مدیران شهری برای حل مشکلات فضایی شهرها به‌خصوص شهر ارومیه داده است. هم‌چنین کنترل و هدایت توسعه فضایی شهر ارومیه بر اساس عدالت اجتماعی از دیگر کاربردهای این پژوهش بوده است