شناسایی و تحلیل متغیرهای کلیدی موثر بر توسعه ساختار فضایی روابط بندر-شهر مطالعه موردی: بندر-شهر دبی

نویسندگان

1 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22059/jurbangeo.2023.358642.1816
چکیده

امروزه به دلیل تفاوت و تنوع عملکرد بنادر، نقش بنادر تغییر نموده و همین موضوع موجب ایجاد تغییرات قابل‌توجه در نحوه توسعه فضاهای شهری و همچنین تغییرات ساختاری در روابط میان بنادر و شهرها شده است. هدف از انجام این پژوهش، شناسایی و تبیین متغیرهای کلیدی موثر بر توسعه ساختار فضایی روابط بندر-شهر دبی است. روش پژوهش مبتنی بر الگوی تحلیلی-توصیفی و با بهره‌گیری از تکنیک روش تحلیل اثرات متقاطع است. شیوه نمونه‌گیری، هدفمند بوده و از نرم‌افزار Micmac برای تحلیل داده‌ها استفاده‌شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مدل مفهومی پژوهش در چهار عامل اصلی قابل دسته‌بندی است: عوامل پیشران یا تأثیرگذار، عوامل دووجهی، عوامل وابسته یا تأثیرپذیر، و عوامل مستقل. متغیری همچون " درآمد، هزینه و سرمایه-گذاری در شهر-بندر " ذیل عامل پیشران، متغیری همچون "وجود تجهیزات و زیرساخت‌های پیشرفته حمل‌ونقل چندوجهی در بندر" ذیل عامل دووجهی، متغیری همچون " کیفیت محیط زندگی و شهرسازی مطلوب" ذیل عامل تأثیرپذیر، و متغیری همچون " حفاظت از محیط‌زیست و توسعه پایدار شهر–بندر" ذیل عامل مستقل طبقه‌بندی می‌شوند. مجموعه این عوامل ساختار فضایی روابط بندر و شهر دبی را شکل داده و الگوی توسعه سریع این منطقه کلان‌شهری را با توزیع هدفمند درآمدهای ناشی از تجارت و گردشگری رقم‌زده است.