اثربخشی رویکردهای کنترل تهاجم آب شور در آبخوان ساحلی تحت شرایط تغییر اقلیم

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 دانشیار گروه مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 استادیارپژوهشی پژوهشکده مطالعات و تحقیقات منابع آب، موسسه تحقیقات آب، تهران، ایران

doi
10.22059/ije.2025.397627.1874
چکیده

موضوع: در این مطالعه ارزیابی راهکارهای سازگاری با تغییراقلیم در آبخوان ساحلی ساری ـ نکا با استفاده از شاخص پایداری کیفی آنالیز شد.هدف: آنالیز و تدوین سیاست بهره‌برداری در آبخوان ساحلی به عنوان رویکرد علاج‌بخشی مورد بررسی قرار گرفت.روش تحقیق: شبیه‌سازی کمی آبخوان با استفاده از مدل MODFLOW و برای شبیه‌سازی اثر تهاجم آب شور در بخش خروجی آبخوان، شبیه‌سازی کمی و کیفی توأمان انجام گرفت. بر این‌اساس، مدل کیفی MT3DMs با شبیه‌سازی غلظت کلراید در سطح و مدل SEAWAT برای شبیه‌سازی غلظت در عمق آبخوان استفاده شد.یافته‌ها: نتایج به‌دست‌آمده نشان داد در وضعیت فعلی تهاجم آب شور به میزان 660 متر وجود دارد. نتایج شبیه‌سازی آبخوان با در نظر گرفتن 3 سناریوی انتشار مشخص شد که در سناریوی SSP 126 میزان تهاجم 710 متر، در سناریوی SSP 245 میزان تهاجم 740 متر و در سناریوی SSP 585 میزان تهاجم 820 متر برآورد شد. با توجه به افزایش تهاجم آب شور در آبخوان، 8 راهکار سازگاری در قالب دو موضوع کاهش بهره‌برداری از آبخوان و افزایش تغذیه به آبخوان با توجه به نظرات متولیان و بهره‌برداران مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد راهکارهای مربوط به بخش خروجی آبخوان به دلیل فاصلۀ کم بیشترین تأثیرات را داشته و دو راهکار کاهش 30 درصد برداشت از آبخوان در بخش خروجی و تغذیۀ مصنوعی در بخش خروجی نسبت به سایر راهکارها بیشترین تأثیر را دارد.نتیجه‌گیری: راهکار کاهش 30 درصد برداشت در بخش خروجی آبخوان باعث بهبود 53 درصد در شاخص پایداری کیفی می‌شود.