تحلیل تأثیر اندازه دولت بر اقتصاد زیرزمینی در ایران: با تأکید بر نقش ناترازی بودجه دولت
نویسندگان
1 دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jte.2024.376756.1008910چکیده
این پژوهش به تحلیل تاثیر اندازه دولت بر اقتصاد زیرزمینی در ایران با تمرکز بر نقش ناترازی بودجه دولت می پردازد. در این پژوهش از روش شاخص چندگانه-علل چندگانه (میمیک) برای برآورد اندازه اقتصاد زیرزمینی استفاده شد که حاکی از میانگین ۱۸/۳ درصدی این شاخص در اقتصاد ایران است. در پژوهش حاضر علاوه بر رهیافت خودرگرسیونی با وقفههای توزیعی (متقارن)، از رهیافت خودرگرسیونی با وقفههای توزیعی غیرخطی (نامتقارن) نیز برای بررسی رابطه میان اندازه دولت و اقتصاد زیرزمینی استفاده میشود. نتایج حاصل از برآورد متقارن نشان میدهد که اندازه دولت اثری منفی بر اقتصاد زیرزمینی دارد. با این حال، این اثر بهوسیله ناترازی بودجه دولت تعدیل میشود. بهعبارت دیگر در سطوح بالاتر ناترازی بودجه، از اندازه اثرگذاری منفیِ اندازه دولت بر اقتصاد زیرزمینی در ایران کاسته میشود. برآورد نامتقارن نیز نشان میدهد که نخست، اثرگذاری کاهشها در اندازه دولت بر اقتصاد زیرزمینی بیشاز اثرگذاری افزایشها در اندازه دولت است. دوم، افزایش در ناترازی بودجه دولت تاثیر مطلوب (منفی) افزایشها در اندازه دولت و تاثیر نامطلوب (مثبت) کاهشها در اندازه دولت بر اقتصاد زیرزمینی را تقلیل میدهد. یافتههای دیگر آنکه عوامل دیگری نظیر تورم، بیکاری و باز بودن تجارت، با اثری مثبت بر اقتصاد زیرزمینی همراه هستند. همچنین در سالیان اخیر بهطور معناداری اندازه اقتصاد زیرزمینی در ایران افزایش یافته است.