گذر از گفتمان «پاسخگویی» به «محیط گرایی» در برنامه ریزی شهری، مبتنی برانعطاف پذیری
نویسندگان
1 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، ایران
2 گروه معماری اسلامی، دانشکده هنر و معماری اسلامی، دانشگاه بین المللی امام رضا ع، مشهد، ایران
doi
10.22059/jurbangeo.2023.354044.1779چکیده
توجه برنامهریزان معاصر به عوامل محیطی و افزایش آگاهی و ارتباط انسان با محیط پیرامونیاش، موجب افزایش لایهها و عوامل تعریفکننده مفاهیم طراحی و برنامهریزی گشته است. بهگونهای که مسئله مشترکی با موضوع تواناییهای محیطی برای پاسخگویی را پیش روی برنامه ریزان قرار داده بود. مجموعه نظریات ارائهشده در این دوران، در قالب برنامهریزی پاسخگو، با تمرکز بر استفاده حداکثری از قابلیتهای محیطی بوده است. درحالیکه ضرورت پیدایش گفتمانی جامع برای غلبه بر کثرت عوامل، تعاریف و روشهای طراحی در رشتههای محیطی، کمتر موردتوجه بوده است. بر این اساس پژوهش جاری با هدف سازماندهی هدفمند نظریات شاخص در این زمینه، به دنبال ارتقاء مبتنی بر همافزایی آنها است. سؤال ساختار بخش به این پژوهش، معانی، مصادیق و زمینههای معنیداری انعطافپذیری در وجوه و مقیاسهای مختلف برنامهریزی شهری است. روش تحقیق بکار گرفتهشده، تحلیل تماتیک کیفی با کمک هوش مصنوعی در نرمافزار MAXQDA در فرایند پردازش 6 مرحلهای است. کاربرد مهم این پژوهش، موجب ساختاربخشی به اذهان برنامه ریزان این عرصه برای کاهش معضلات پراکنده و درون رشتهای بودن منابع است. نتایج این پژوهش، ابعادی همچون تشخص و تشخیص پذیری، تنوع و تغییرپذیری، تطبیق و گسترشپذیری، توزیع، تفکیک و تداوم پذیری، سازماندهی و سازگاری را در بخش انعطافپذیری، آشکار و با بخشهای متناظر در برنامهریزی شهری مرتبط کرده است.
