بررسی اثر سیاست یارانه صادراتی بر صادرات پسته و گردو در ایران

نویسندگان

1 استاد دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشیار اقتصاد کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

4 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

5 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه پیام نور،تهران، ایران

doi
10.30490/aead.2024.362253.1516
چکیده

توسعه صادرات غیرنفتی سبب افزایش درآمدهای ارزی کشور می‌شود که در صورت تخصیص بهینه آن، دستیابی کشور به رشد اقتصادی امکان‏‌پذیر خواهد بود. بخش کشاورزی، به‌‏مثابه یکی از مهم‌ترین و راهبردی‌ترین بخش‌های اقتصادی کشور، سهمی چشمگیر از صادرات غیرنفتی را به خود اختصاص داده و از یک جایگاه ارزآوری بالا برخوردار است؛ همچنین، در میان محصولات کشاورزی، خشکبار یکی از مرغوب‌ترین و پرتقاضاترین کالاهای صادراتی ایران در سال‌های اخیر محسوب می‌شود. از این‌‏رو، حمایت از تولیدات خشکبار داخلی و ایجاد بازار برای صادرات آن بسیار اهمیت دارد. دولت‌ها به‌منظور افزایش صادرات غیرنفتی و حمایت از تولید داخلی از سیاست‌های مختلف از جمله یارانه صادراتی و برخی محدودیت‌های تجاری استفاده می‌کنند. هدف اصلی مطالعة حاضر بررسی اثربخشی سیاست یارانه صادراتی در ارتباط با تجارت دو محصول عمده صادراتی پسته و گردو بود و در این راستا، از الگوی جاذبه با بهره‌‏گیری از داده‌های تابلویی مربوط به سال‌های 1401-1380 استفاده شد. نتایج نشان داد که یارانه صادراتی، تولید ناخالص داخلی، جمعیت کشورهای واردکننده و نرخ ارز اثر مثبت و معنی‌دار و فاصله جغرافیایی، تعرفه و تحریم اثر منفی بر صادرات دو محصول یادشده داشته، گرچه اجرای سیاست یارانه صادراتی با چالش‌هایی هم روبرو بوده است. بنابراین، به‌منظور کاراتر شدن سیاست پرداخت یارانه صادراتی، لازم است که یارانه صادراتی تخصیص‌یافته به محصولات متفاوت و متناسب با نیاز بازار برای هر محصول باشد و در راستای توسعه صنعت داخلی جدید، این‏گونه یارانه به صادرکننده نوپا اعطا شود؛ همچنین، زیرساخت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی برای تقویت روابط تجاری دوجانبه با طرف‏ه‌ای تجاری گسترش یابد..