چالش‌های حکمرانی منابع آب تحت‌تأثیر تغییر اقلیم و انتقال آب

نویسندگان

1 گروه مهندسی عمران، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه مهندسی محیط زیست،واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 گروه مهندسی عمران، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22059/ije.2025.394384.1868
چکیده

موضوع: رویکرد مدیریت منابع آب ‌باید مبتنی‌بر چارچوب حکمرانی آب در ابعاد مختلف برای تخصیص بهینه ازنظر زمانی و مکانی با نگاهی به شرایط آتی تعریف گردد.هدف: با توجه به تنش‌های اقلیمی در کنار عدم برنامه‌ریزی در جهت تخصیص منابع آب، رویکرد شناسایی شرایط آتی برای درک پتانسیل‌های توسعه یا کنترل توسعه ضروری است.روش تحقیق: در این مطالعه با توجه به بهره‌برداری تلفیقی از منابع آب سطحی و زیرزمینی در محدودۀ مطالعاتی قزوین و استفاده از آب انتقالی سد طالقان، شبیه‌سازی جریان ورودی به این سد و وضعیت آبخوان تحت شرایط تغییر اقلیم با استفاده از دو الگوریتم بهینه‌سازی شاهین آتشین و پنگوئن امپراتور با استفاده از مدل LSTM انجام گرفت. در این مطالعه دو سناریوی انتشار SSP 126 و SSP 585 به‌عنوان شرایط خوش‌بینانه و بدبینانه با استفاده از 3 مدل اقلیمی ارزیابی شد.یافته‌ها: نتایج شبیه‌سازی اقلیمی نشان داد که میزان بارش در محدودۀ مطالعاتی قزوین روند کاهشی و میزان دما افزایش خواهد داشت. ازطرفی نیز با توجه به انتخاب مدل LSTM-FHO به‌عنوان مدل منتخب شبیه‌سازی، آبخوان قزوین از نظر تراز آب زیرزمینی شبیه‌سازی و نتایج حاکی از روند افزایشی افت و رسیدن کسری آبخوان به بیش از 400 میلیون مترمکعب در سال است. این کسری با توجه به کاهش جریان ورودی به سد طالقان نیز هست.نتیجه‌گیری: نتایج به‌دست‌آمده در این مطالعه نشان داد که شرایط دشت قزوین با توجه به محدودیت منابع آب و انتقال جریان آب ازطرف سد طالقان شرایط پایداری را نداشته و این شرایط حاکی از عدم پتانسیل تأمین وضعیت فعلی بوده و نیاز به بازتعریف چارچوب حکمرانی و تخصیص آب در این دشت را نشان می‌دهد.