تغییرات مورفولوژیکی، عملکرد و اجزای عملکرد ذرت شیرین در اثر تیمارهای کم آبی، تشعشع فرابنفش و ازدیاد دی‌اکسید کربن

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد زراعت دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس تهران

2 استاد و عضو هیئت علمی گروه زراعت دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس تهران .

3 دانشجوی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس

4 استادیار و عضو هیئت علمی گروه آبیاری دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان.

doi
10.22092/jwra.2018.116955
چکیده

مطالعات فیزیولوژیک گیاهان زراعی تحت تأثیر عوامل تنش­زای غیر زنده با هدف بهبود تولید آن در آینده دارای اهمیت می­باشد. این پژوهش در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس تهران در سال 1394، برای بررسی مورفولوژی، عملکرد و اجزای عملکرد ذرت شیرین تحت سطوح مختلف دی­اکسیدکربن (500، 900 و 1300 میکرو مول بر مول هوا)، اشعه فرابنفش (UV-A, B, C) و سطوح مختلف آبیاری (آبیاری کامل و کم­آبیاری (60 % ظرفیت زراعی)) اجرا شد. کم­آبی تأثیر معنی­داری بر ارتفاع بوته گذاشت بطوریکه نسبت به شاهد 10 درصد کاهش نشان داد. تعداد برگ­های زیر بلال تحت تأثیر تیمار اثر متقابل کم­آبی و دی­اکسید کربن و تیمار برهمکنش پرتو فرابنفش و دی­اکسیدکربن کاهش یافت اگرچه این کاهش از لحاظ آماری تفاوت معنی­داری نداشت. با کاهش میزان آبیاری، سطح ویژه­ی برگ، سطح برگ بوته و شاخص برداشت نیز کاهش نشان داد. سطح ویژه برگ و سطح برگ کامل در اثر کم­آبی کاهش محسوسی داشت بطوریکه نسبت به شاهد به ترتیب 11% و 19%  کاهش نشان داد. در شرایط آبیاری کامل زراعی بین غلظت CO2 و تعداد دانه در ردیف رابطه­ی مستقیم وجود داشت و در شرایط اعمال تنش کم­آبی این رابطه از نوع معکوس بود تحت اثر متقابلCO2و تابش فرابنفش، با کاهش طول موج پرتو فرا بنفش عملکرد کاهش یافت. کاهش طول موج از A به B بر میزان عملکرد تأثیر چندانی نداشت اما از B به C مقدار عملکرد کاهش بسیاری یافت. بنابراین می­توان گفت که افزایش غلظت پرتو فرا بنفش در شرایط تنش خشکی منجر به کاهش تعداد برگ و سطح برگ می­شود و کاهش عملکرد اجتناب ناپذیر است.