تحلیل فضایی تاب آوری در برابر مخاطرات طبیعی با تأکید بر سیل مطالعه موردی: نواحی منطقه یک شهر تهران
نویسندگان
1 گروه شهرسازی، دانشکده پدافند غیرعامل، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران
2 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jurbangeo.2023.351188.1758چکیده
خطر سیل یک مفهوم چندبعدی مربوط به عدم اطمینان و پیچیدگی است. در مناطق شهری ارزیابی خطر سیل هنوز چالشبرانگیز است زیرا تجزیهوتحلیل خطر سیل معمولاً در ترکیب اثرات اجتماعی و اقتصادی مشترکاً انجام نمیشود، اما منحصراً در ارزیابی خسارتهای اقتصادی از نظر مالی قابلاندازهگیری است. مدیریت سیلاب متضمن کاهش اثرات و خطرات است، اما حذف اثرات و خطرات تقریباً ناممکن است. دلیل این امر، محدودیتهای مالی و دانش محدود و اندک ما انسانها است. یکی از راهکارهای کاهش اثرات در برابر مخاطرات، تاب آوری است. بر همین اساس هدف اصلی این پژوهش شناسایی پراکنش فضایی وضعیت تاب آوری در نواحی منطقه یک شهر تهران است. لذا برای دستیابی به هدف از روش فازی در نرمافزار GIS استفاده شد. نتایج شاخص نهایی تاب آوری نشان میدهد که ناحیه یک بالأخص جنوب و مرکز آن دارای بهترین شرایط بودند. نواحی 4 و 5 نیز در مجاورت آن دارای شرایط مناسبی بودند، اما در مقایسه با ناحیه یکمیزان کمتری از مساحت آنها در دسته با شرایط مناسب قرار میگرفت. بهطورکلی این سه ناحیه (1، 4 و 5) یکقطب بههمپیوسته را تشکیل داده بودند. بعد از ناحیه 1، ناحیه 6 دارای بهترین وضعیت بود. حوزه نفوذ این ناحیه برخلاف ناحیه 1 یک محدوده بههمپیوسته را در سایر نواحی تشکیل نداده و صرفاً محدوده ناحیه 6 را شامل میشود. همچنین بهطورکلی نواحی غربی (2، 3، 7 و 8) تا حدی دارای وضعیت نامناسبتری نسبت به نواحی شرقی بودند.