بررسی عملکرد شاخص خشکی کچ- بایرام در برآورد خشکسالی و پهنه بندی پتانسیل آتش‌سوزی (منطقه مورد مطالعه: استان آذربایجان شرقی)

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده مهندسی انرژی‌های نو و منابع پایدار، دانشکدگان علوم و فناوری‌های میان‌رشته‌ای، دانشگاه تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد مهندسی طبیعت، دانشکده مهندسی انرژی‌های نو و منابع پایدار، دانشکدگان علوم و فناوری‌های میان رشته‌ای، دانشگاه تهران، ایران

doi
10.22059/ije.2025.374868.1811
چکیده

موضوع: جنگل‌ها از ارزشمندترین منابع تجدیدپذیر طبیعی به‌ شمار می‌روند که نقش حیاتی در تعادل زیستی و بقای اکوسیستم‌ها ایفا می‌کنند. بااین‌حال، وقوع خشکسالی و آتش‌سوزی، آسیب‌های گسترده‌ای را سالانه به این منابع وارد می‌سازد. هدف: هدف این پژوهش، تحلیل قابلیت شاخص خشکی کچ-بایرام (KBDI) در ارزیابی شدت خشکسالی و پهنه‌بندی پتانسیل آتش‌سوزی در استان آذربایجان شرقی است. روش تحقیق: داده‌های روزانۀ دما و بارش از شش ایستگاه هواشناسی گردآوری شده و با استفاده از شاخص KBDI مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. سپس با بهره‌گیری از روش‌های درون‌یابی، نقشه‌های مکانی پهنه‌بندی خطر آتش‌سوزی تولید گردید. یافته‌ها: یافته‌ها نشان دادند که ایستگاه جلفا در سال 1998 با ثبت مقدار KBDI معادل 329/83، شدیدترین شرایط خشکی و بالاترین پتانسیل آتش‌سوزی را تجربه کرده، درحالی‌که در همان سال، ایستگاه اهر با مقدار 59/75، پایین‌ترین سطح خشکی را به ثبت رسانده است. علاوه‌بر این، دوره‌ای هشت‌ساله از خشکی ممتد در ایستگاه جلفا مشاهده شد. نتیجه‌گیری: تحلیل یافته‌ها نمایانگر آن است که شدت بیشتر خشکسالی با احتمال بالاتر بروز آتش‌سوزی همراه بوده و مناطق با ریسک بالا نیازمند تدوین راهبردهای پیشگیرانه و مدیریت هدفمند منابع طبیعی هستند. نتایج این مطالعه می‌تواند در ارتقای سیاست‌های حفاظتی و کاهش پیامدهای آتش‌سوزی‌های طبیعی مؤثر واقع شود.