فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دو نظریه در ادبیات اقتصادی دربارة ریشه‌های پیدایش پول غالب شده است. در نظریه پول ِکالایی با ارجاع به گذشتة فرضی، پول کالایی با نقدشوندگی بالاتر نسبت به دیگر کالاها است که به‌صورت خود به خودی در فرایند مبادلة کالا به کالا سر درآورده است، اما در نظریه پول ِاعتباری ازآنجایی‌که پول ماهیتاً یک معیار سنجش ارزش انتزاعی و رابطة بدهکاری-بستانکاری تعریف می‌شود، تاریخ پیدایش پول با تاریخ ابداع خط همزمان می‌شود. اسناد تاریخی نشان می‌دهد که منشأ روابط بدهکاری - بستانکاری به ابتدایی‌ترین نیاز بشر به واحد سنجش ارزش، یعنی خون‌بها می‌رسد. با این حال استانداردسازی معیار سنجش ارزش نیازمند یک نهاد مرکزی است. نظریة پول اعتباری با شواهد تاریخی نشان می‌دهد که اولین پول‌های حسابی استاندارد شده‌ در تمدن‌های ابتدایی مصر، بین‌النهرین و یونان باستان به دلیل نیاز ثبت حسابداریِ پرداختی و دریافتی‌های نهاد مرکزی (دولت - معبد) پدیدار شدند. هنگامی‌که واحد حسابداری عمومی حاصل شود، اعتبارات و بدهی‌ها می‌توانند در واحدهای پولی نامیده شوند و بدین ترتیب می‌توان به ریشه‌های تاریخی پیدایش پول دست یافت. در این مقاله تلاش شده است با روش تحلیلی- توصیفی و با مطالعه اسناد کتابخانه‌ای، ضمن ارائه نقدهایی به روایت نظریه پول کالایی (اقتصاد تهاتری) در سه حوزۀ روش‌‌شناسی، منطقی و تاریخی، به واکاوی ریشه‌های تاریخی پیدایش پول از دیدگاه نظریه پول ِاعتباری پرداخته ‌شود.