بیثباتی در بازار غیررسمی ارز ایران: شکست ساختاری و پرش یا حافظه طولانی در تلاطم؟
نویسندگان
1 گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2 گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران
3 گروه حسابداری، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jte.2023.93459چکیده
به نظر میرسد، تحریمهای سنگین اقتصادی منشا بیثباتی بازار غیررسمی ارز در دو دهه اخیر بوده است. این بیثباتی میتواند نتیجه مقاومت بالای شوکهای تلاطمی در جهت میرا شدن به سمت میانگین بلندمدت نرخ ارز باشد که پایداری بالای تلاطمی فرآیند را نشان میدهد. چنین پایداری در تلاطمهای بازار غیررسمی ارز میتواند ناشی از تغییرات گسترده در واریانس بلندمدت به علت شکستهای ساختاری یا وجود حافظه طولانی در بازده نرخ ارز باشد. پژوهش حاضر به دنبال ارائه چشماندازی از این دو حالت و بررسی تأثیر جوانب مختلف آنها بر تلاطم ارز غیررسمی است. بدین منظور پایداری تلاطم نرخ ارز غیررسمی در سه حالت؛ دادههای اصلی، دادههای اصلی با شکستهای ساختاری و دادههای پالایش شده از پرشهای جمعی و با شکست ساختاری در ترکیب با توابع خودهمبستگی نمایی (مدل GARCH و IGARCH) و هایپربولیک (مدلهای FIGARCH)، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که بازار غیررسمی ارز ایران تحت تأثیر پرشهای جمعی و تغییرات ناگهانی در واریانس بازده میباشد. همچنین براساس معیارهای اطلاعاتی، مدل سازگار با دادهها، مدل (FIGARCH(1,d,1 با دادههای اصلی و در معرض شکستهای ساختاری دوگانه در واریانس است که بیانگر ناپایداری شدید بازار غیررسمی ارز ایران بوده و تأثیر شکستهای ساختاری ناشی از تحریمها بهطور عمده متوجه تلاطم بلندمدت یا تلاطم غیرشرطی میباشد. نتایج این مدل نشاندهنده آن است که پس از خروج یک جانبه آمریکا از برجام و بازگشت تحریمهای اقتصادی پس از سال 2018، عدم قطعیت در بازار ارز غیررسمی نسبت به سال 2011 تشدید شده است.طبقهبندی JEL: F31، F51، C58