فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر به‌منظور تبیین سازمان فضایی نظام سکونتگاهی استان خوزستان با تأکید بر نقش نفت به نگارش در آمده است. نفت مکانیزم اولیه شکل‌دهی سازمان فضایی خوزستان در یک‌صد سال گذشته است و مکانیزم‌های دیگر فضا ساز را تحت تأثیر قرار داده است. و تبلور فضایی آن به‌صورت نخست شهری و قطبی شدن جمعیت و فعالیت دیده می‌شود. روش تحقیق به دو صورت توصیفی و تحلیلی است. استفاده از دیدگاه‌های نظری و مطالعات پیشین در این زمینه و اسناد وزارت نفت در حوزه مطالعات توصیفی است. و درزمینه تحلیلی نیز، ابتدا با استفاده از مدل‌های تحلیل سازمان فضایی مانند مدل حد اختلاف طبقه‌ای و مدل نزدیک‌ترین همسایگی و شاخص‌های نخست شهری به بررسی سازمان فضایی استان خوزستان پرداخته می‌شود، و سپس جهت سنجش تأثیر نفت بر سازمان فضایی نظام سکونتگاهی استان خوزستان شاخص‌هایی در قالب سه متغیر اقتصادی، اجتماعی و کالبدی انتخاب‌شده، نقشه‌های توزیع فضایی آن‌ها تهیه و مورد تحلیل قرار گرفتند. نظامی از جریان اطلاعات و مبادلات و ارتباطات و خدمات و حرکت‌های جمعیتی تحت تأثیر بوروکراسی دولتی (اقتصاد سیاسی) باعث تقسیم استان به دونیمه شرقی و غربی یا دو بخش نفتی و غیرنفتی شده است.. نمودهای عدم تعادل فضایی در نظام سکونتگاهی استان خوزستان تحت تأثیر نفت در شهرها به‌صورت نخست شهری شدید، عدم تعادل در سلسله‌مراتب شهری، نقش ضعیف شهرهای میانی و درنتیجه تمرکز خدمات متناسب با توزیع جمعیت محرومیت مناطق حاشیه‌ای و مهاجر فرستی شهرهای حاشیه‌ای و نمود عدم تعادل فضایی در روستاها خالی شدن روستاها در نیمه شرقی استان و تمرکز روستاهای بزرگ در نیمه غربی می‌باشد.