تدوین مدل ارزیابی فرم شهری با رویکرد تاب آوری فضایی
نویسندگان
1 گروه طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 گروه طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 گروه طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22059/jurbangeo.2022.333648.1610چکیده
تابآوری شهری در یک دهه اخیر به ویژه با شیوع کوید 19، به عنوان یک مسیر و راهبرد نوین برای توسعه شهری محسوب می شود. تابآوری فرم شهری از زیرمجموعههای گفتمان تابآوری شهری است و با اینکه در یک دهه گذشته پژوهشها و مقالاتی در مورد تابآوری فرم شهری و چگونگی ارزیابی آن نگارش شده است، این موضوع هنوز در مرحله مفهومی و اکتشافی است. این مقاله سعی دارد با تبیین ابعاد مختلف جعبه ابزار ارزیابی مکان تابآور که برآمده از چارچوب تابآوری فضایی است، یک مقایسه تطبیقی بین ابزارهای ارزیابی تابآوری فرم شهر انجام دهد. در این چارچوب، مورفولوژی شهری به عنوان نمود فضایی و کالبدی فعالیتهای انسانی حاصل تعاملات پیچیده عوامل مختلف اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی تعریف میشود که بر واکنش شهر در برابر مخاطرات طبیعی و انسانساخت تاثیر میگذارد. بافتهای شهری فاقد ظرفیت مکان تابآور (به عنوان جوهره تابآوری مورفولوژی شهری) با خطر فرسودگی و افول کیفیتهای محیطی در فرایند توسعه شهری و تغییرات گسترده روبرو هستند و کیفیت زیستپذیری و سرزندگی این بافتها در طولانیمدت رو به افول میگذارد. در این راستا، ابعاد سه گانه کالبد و ساختار، مکان و تصویر (شناختی و ادراکی)، محیطی و رفتاری به عنوان محورهای اصلی، از طریق مقایسه با سایر چارچوبها و جعبه ابزارهای ارزیابی تابآوری فرم شهری، توجیه میگردد. این ابزار میتواند با سنجش میزان تابآوری فرمهای شهری و تابآوری مکان به خصوص در بافتهای در معرض توسعه، امکان مداخلات موثرتر در برابر تغییرات و مخاطرات را برای برنامهریزان، طراحان و سیاستگذاران شهری فراهم کند.
