تحلیل تطبیقی سرزندگی شهری در محلات قدیم و جدید با رویکرد حق به شهر مطالعه موردی: محلات شهر یزد
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22059/jurbangeo.2022.344362.1707چکیده
یکی از حقوقی که شهروندان از آن برخورداری هستند حق به فضای سرزنده شهری است، محلاتی پویا، درخورشان و منزلت و البته تلاش و کوشش شهروندان یک محله. اما شهروند برای رسیدن به این حق نخست باید حقوقی را رعایت کند؛ فضایی را تولید کند که، بازتولید آن فضای سرزنده شهری برای همه شهروندان باشد. شهر تاریخی یزد که از میراث غنی نهفته در ارزشهای پایداری برخوردار است، بهسرعت تحتفشارهای مدرنیته دچار تحولات فضایی شده است. تصمیمات سیاسی در سالیان گذشته موجب عدم توازن اجتماعی و اقتصادی در شهر یزد شده که این مسئله را در سرزندگی محلات شهر یزد میتوان بهوضوح مشاهده کرد. پس از بررسی و تحلیل یافتهها محلات؛ محله فهادان (بافت تاریخی) بیشترین میزان سرزندگی را داراست، در رتبه دوم محله صفائیه از محلات ثروتمند نشین (جدید) شهر جای دارد و در رتبه سوم محله حاشیهنشین اسکان کویر (در گذار) قرارگرفته است. قرارگیری محله فهادان در جایگاه نخست میزان سرزندگی شهری ناشی از تنوع بالا در کالبد و حاضران در محیط است. از سوی دیگر قرارگیری محله اسکان کویر در جایگاه سوم دلیل بر پایین بودن سرزندگی محله نیست چراکه کالبد ناقص و آسیبپذیر محدوده کیفیت زندگی محدوده را پایین آورده است. در میان این سه محله، محله صفائیه بهترین وضعیت را از حیث کیفیت محیط داراست اما پدیده غریبگی و عدم سرمایه اجتماعی و حس لامکانی میان ساکنان و غریبهگزی با عابران و رهگذران بهطور محسوسی قابلمشاهده است که با توجه به این نکته میتوان این محدوده را از حیث سرزندگی در وضعیت نامطلوبی قلمداد کرد. در ادامه به ارائه پیشنهادها در جهت تثبیت و افزایش نقاط قوت و کاهش نقاط ضعف و تبدیل آنها به نقاط قوت پرداخته میشود.