اولویت بندی امنیت هیدرولوژیکی زیرآبخیزهای حوزه آبخیز گرگانرود بر اساس شاخص‌های تغییر هیدرولوژیک (IHA)

نویسندگان

1 دانشجوی مقطع دکتری، گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران

2 استاد و عضو هیئت علمی گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران

3 استاد گروه مهندسی عمران، محیط زیست، و ساخت و ساز و مرکز تحقیقات منابع آب، دانشگاه هاوایی، ایالات متحده آمریکا

4 استاد و عضو هیئت علمی گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران

doi
10.22059/ije.2024.374860.1812
چکیده

پژوهش حاضر با هدف اولویت بندی امنیت هیدرولوژیکی در مقیاس زیرآبخیز انجام گردیده است. برای این منظور 31 متغیر هیدرولوژیکی جریان در 16 زیرحوزه آبخیز حوزه آبخیز گرگانرود که مجهز به ایستگاه هیدرومتری بودند، با استفاده از نرم‌افزار شاخص‎‌های تغییر هیدرولوژیک (IHA) محاسبه و از آنتروپی شانون برای وزن‌دهی به آن‌ها استفاده گردید. در نهایت برای اولویت‌بندی‌ زیرآبخیزها چهار روش تصمیم‌گیری چندمعیاره (MCDM) شامل (TOPSIS) Technique for Order Preference by Similarity to an Ideal Solution، (VIKOR) VlseKriterijumska Optimizcija I Kaompromisno Resenje ، (SAW) Simple Additive Weighting و (COPRAS) COmplex PRoportional Assessment اجراء شد. نتایج نشان داد متغیر C23 (روزهای صفر جریان) و C27 (تعداد ضربان بالا) به ترتیب با مقادیر 057/0 و 006/0 بیشترین و کمترین وزن را دریافت کردند. نتایج اولویت‌بندی امنیت هیدرولوژیکی جریان نشان داد بر اساس روش‌های TOPSIS و VIKOR زیرآبخیز S11 و براساس روش‌های SAW و COPRAS زیرآبخیزهای S15 و S2 بالاترین امتیاز امنیت هیدرولوژیکی را دارند. از سوی دیگر زیرآبخیز S10 بر اساس روش‌های TOPSIS، VIKOR و COPRAS و زیر آبخیز S14 بر اساس روش SAW در اولویت آخر قرار گرفتند. ارزیابی کارایی روش‌های MCDM نشان داد روش VIKOR با کمترین شدت تغییرات، نتایج دقیق‌تری را ارائه داده است.