مطالعه تنوع ژنتیکی و شناسایی نشانگرهای مولکولی مرتبط با صفات تحمل به خشکی در ارزن دم‌روباهی [Setaria italica (L.) P. Beauv.]

نویسندگان

1 دانشیار اصلاح نباتات، بخش اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی و پژوهشکده فناوری تولیدات گیاهی، دانشگاه شهید باهنر کرمان ، کرمان، ایران

2 عضو هیات علمی و رئیس بخش تحقیقات فیزیولوژی مولکولی، پژوهشگاه بیوتکنولوژی مکشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج-بلوار

3 بخش اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید باهنر کرمان

doi
10.22103/jab.2020.2530
چکیده

هدف: شناسایی نشانگرهای پیوسته با صفات مهم زراعی یکی از مهم ترین روش­ها برای تسریع انتقال صفات مطلوب به ژنوتیپ­های دیگر و ردیابی آنهاست. هدف از این پژوهش، ارزیابی تنوع ژنتیکی و شناسایی نشانگرهای مولکولی اطلاع­رسان مرتبط با صفات تحمل به خشکی در ژنوتیپ­های ارزن دم­روباهی ] [Setaria italica (L.) P. Beauv. ، با استفاده از نشانگر مولکولی AFLP بود. مواد و روش­ها: در این مطالعه، 21 ژنوتیپ ارزن دم­روباهی در سه سال زراعی 92، 93 و 95 مورد آزمایش قرار گرفتند. شاخص­های تحمل به خشکی و همبستگی بین مقادیر آنها با عملکرد دانه و بیولوژیک محاسبه شد. به منظور شناسایی نشانگرهای مولکولی مرتبط با صفات تحمل به خشکی، از تجزیه ارتباطی با استفاده از مدل خطی مخلوط (MLM) و 12 ترکیب آغازگری AFLP استفاده شد. همچنین شاخص‌های نشانگری و تجزیه به مولفه­های اصلی نیز با استفاده از نرم­افزار GenAlEx 6.5 انجام گرفت. نتایج: ترکیبات آغازگری استفاده شده در این مطالعه در مجموع 443 باند قابل تشخیص ایجاد کردند که از این تعداد 316 (%71) باند چند­شکل بودند. میانگین محتوای اطلاعات چند شکلی 24/0، میانگین شاخص شانون 38/0 و میانگین شاخص نشانگری 22/6 بدست آمد و ترکیب­های M-CTG/E-ACC، M-CAA/E-ACC وM-CTA/E-AAC موثرترین ترکیب­ها در بررسی تنوع ژنوتیپ­های مورد مطالعه بودند. براساس نتایج تجزیه به مولفه­های اصلی، دو مولفه اول 13/61 درصد از تغییرات را توجیه کردند. نتایج این مطالعه نشان داد که شاخص­هایHARM ، GMP وMP بهترین شاخص­ها در تفکیک نمونه­های متحمـل به خشکی بودند و نشانگرهای M-CAA/E-AAC-14 و M-CTG/E-ACC-283 با توجه به عملکرد دانه و نشانگر M-CTT/E-ACC-264 با توجه به عملکرد بیولوژیک با این شاخص­ها در ارتباط بودند. نتیجه­گیری: براساس نتایج این پژوهش می­توان شاخص­هایHARM ، GMP وMP را به­عنوان بهترین شاخص­ها در تفکیک نمونه­های ارزن دم­روباهی متحمل به خشکی، معرفی کرد. همچنین می­توان از نشانگرهای مولکولی مرتبط با این شاخص­ها برای بررسی تحمل به خشکی سایر ژنوتیپ­ها در برنامه­های اصلاحی آینده استفاده نمود.